Page 135 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๒๔
๕.๓.๖ เพลงหน้าพาทย์ประกอบกิริยาดีใจ ใช้บรรเลงประกอบบทในโอกาสที่ฉลอง
ความสําเร็จ สนุกสนาน และกิริยาอาการเยาะเย้ยระหว่ างตัวแสดง ซึ่งบรรเลงด้วยเพลงกราวรํา ดัง
ตัวอย่างบทละครเรื่อง วงษ์สวรรค์ จันทวาท ตอนที่ ท้าวอาทิตย์ เยาะเย้นบัลไลยกาล ที่ว่า
เมื่อนั้ น ท้าวอาทิตย์ยืนเผ่นเต้นผาง
ชี้พระหันถ์ตร ัสว่ าลงมาพลาง อวดขุนนางให้เห็นว่าเป็นแค้น
เฮ้ยอ้ายบัลไลยกาลพาลจองหอง อยากทุบถองเสียสักป ังให้หลังแอ่น
ทีนี้ จะเป็นอ้ายบัลไลยแกน ยังจะแค่นอวดดีข้างวิชา
เป็ นช้างแล้วมิหนํ าซํ้าเป็ นหมู ยังอยู่แต่จะกลายไปเป็ นหมา
นี่หรือจอมนรินทร์ปิ่ นชวา หน้ าตายู่ยี่เหมือนผีไพร
เพลงกราวรํา
การใช้เพลงหน้าพาทย์ ประกอบการแสดงละครชาตรี ในจังหวัดอ่างทอง ที่แสดงใน
ป ัจจุบัน ไม่ได้หมายความว่าจะใช้เพลงหน้าพาทย์ ดังกล่าวทั ้ งหมด เพลงหน้ าพาทย์ที่ ใช้เป็ นหลัก
เช่น เพลงเชิ ด เพลงเสมอ เพลงโอด เพลงกราวรํา เป็ นต้น บางตอนของการแสดงคณะละครชาตรี
ไม่นําเพลงหน้ าพาทย์มาใช้ เช่น เพลงตระนอน เพลงตระนิมิต ถ้าผู ้ แสดงรําหน้าพาทย์ไม่ได้ นิยมใช้
เพลงอื่น ๆ แทน เช่ น ใช้เพลงเชิดฉิ่งแทนเพลงตระนอน ใช้เพลงร ัวแทนเพลงตระนิมิต เป็ นต้น และ
อีกประการหนึ่ ง เพื่ อความรวดเร็วในการแสดง (สุริยา คล้ายทอง , ๒๕๕๐ : สัมภาษณ์)
๕.๔ เพลงร้อง
การใช้เพลงร้อง ประกอบการแสดงละครชาตรี ในจังหวัดอ่างทอง พบว่า ใช้เพลงร้อง
๒ ลักษณะ ดังนี้
๕.๔.๑ เพลงร่าย ใช้เป็ นเพลงประกอบการแสดงละคร สําหร ับพรรณาที่ ต้องการ
ความรวดเร็ว ใช้ได้ทั ้ งอารมณ์ โศก ตลก เพื่อเล่าเรื่องเหตุการณ์ต่าง ๆ ซึ่งในการใช้เพลงร้องร่าย
แบ่งได้ ๒ รูปแบบ คือ
๕.๔.๑.๑ เพลงร่ ายชาตรี เป็นเพลงร้องที่ผู้แสดงจะต้องร้องเอง เมื่อผู ้ บอก
บทส่งบทให้ร้อง ซึ่งบทร้องร่ายชาตรีพบได้ในบทละครมากมาย ในอดีตละครชาตรีใช้เพลงร่ายชาตรี
หลายรูปแบบ แต่ในป ัจจุบันพบว่า ส่วนใหญ่ ใช้เพลงร่ายชาตรีสําหร ับเดินเรื่อง และเจรจาโต้ตอบกัน
ซึ่ งผู ้ แสดงต้องพิจารณาเองว่า บทช่วงนี้ ร้องร่าย เช่น เรื่องแก้วหน้ าม้า ตอนที่ พระปิ่ นทองตามหา
นางดารา ละครชาตรีคณะนารี รุ่งเรืองศิลป์ ใช้เพลงร่าย สําหร ับร้องเดินเรื่อง ในตัวละครหลาย ๆ ตัว
(ยุพา พ่วงนิ่ม , ๒๕๕๐ : สัมภาษณ์) เช่น
บทนางผีโขมด
จะกล่าวฝ ่ายนางยักขีนีผีโขมด ตัวเป็ นโสดอยู่ในป ่าศักดาหลาย
เที่ยวสะกัดสัตว์เสือจับเนื้อทราย เขม้นหมายสูบเชือดเอาเลือดกิน
เที่ยวเพลิดเพลินเดินมาในป ่ากว้าง จนใกล้นางรีบเดินถึงเนินหิน