Page 21 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

ศิลปะการต่อสู้ป้ องกันตัวแบบไทย: คุณค่ าแท้และกระบวนการถ่ายทอด กรณี ศึกษาครูวิ ชิต ชี้ เชิญ
12
6. โล่ เป็ นเครื่ องป้ องกันอาวุธเช่นเดี ยวกับดั้ ง เป็ นรู ปสี่ เหลี่ยมผืนผ้าแบน ๆ กว้างกว่า
ดั้ ง โดยที่ส่ วนยาวจะยาวกว่าส่ วนกว้างไม่มากนัก มักทําด้วยหนังสัตว์ดิ บ ด้านนอกมักลงรักปิ ดทอง
และ ทําเป็ นลวดลายต่ าง ๆ ด้านในมีมือถื อติดตรึ งแน่นถึงแผ่นแขน ใช้คู ่กับดาบรี ยกว่า ดาบ-โล่
7. เขน เป็ นเครื่ องป้ องกันอาวุธรูปกลม นู นตรงกลางเหมือนก้นกะทะ ทําด้วยหนังดิบ
หวายสานหรื อโลหะ บางครั้ งเขียนลายเป็ นรู ปหน้าราหู มี ห่วงและที่ถือด้านใน ใช้คู ่กับดาบ เรียกว่า
ดาบ-เขน
8. ไม้สั้ น มีรูปร่ างคล้ายกระดูกปลายแขน เป็ นไม้ท่ อนรู ปสี่เหลี่ยม ยาวประมาณ 43
เซนติ เมตร กว้างและหนาประมาณ 7 เซนติเมตร ด้านในโค้งเป็ นร่ อง เพื่อให้ติดแน่นกับปลายแขน
ได้สนิ ท ด้านนอกโค้งออกเล็กน้อยเจาะรู ร้อยด้วยเชือกขนาดโตเท่านิ้วก้อยทําเป็ นห่วงสําหรั บเอามือ
สอดเข้าไปเพื่อเป็ นปลอกรัดแขนใต้ศอก ไม้สั้ นนี้ สวมกับแขนท่อนปลายทั้ งสองข้างใช้ในการฝึ ก
ความคล่องแคล่ว ไม่ ได้ใช้ในการสงคราม มักใช้เล่นคู่กับพลอง
กระบี่กระบองเป็ นวิชาที่ผู ้ เรี ยนต้องฝึ กท่าของทักษะการต่อสู้และทักษะการรํา ทักษะการต่อ
สู ้ของกระบี่ กระบองที่เป็ นท่ าพื้ นฐานหรื อท่าหลักเรียกว่าแม่ไม้เช่นเดี ยวกับมวย แม่ไม้ในการฝึ ก
กระบี่กระบองมีทั้งท่ารุ กและท่ารับซึ่ งเป็ นท่ าที่ผู ้ เรี ยนต้องฝึ กหัดให้คล่องแคล่วชํานาญ เมื่อผู้ เรี ยน
ชํานาญแล้วจึงตี ท่าพลิกแพลงหรื อลูกไม้ การเรี ยนกระบี่กระบองจะต้องมีท่าการรําอาวุธ ซึ่ งอาวุธแต่
ละประเภทจะมีท่ ารําไม่เหมือนกันที่ เราเรี ยกว่า รําเพลงอาวุธ เช่น เพลงทวน เพลงดาบ เพลงกระบี่
เพลงกริ ช ฯลฯ ท่ารําอาวุธเหล่ านี้ จะรําก่อนทําการต่ อสู้จริ ง การรําอาวุธนี้ ปัจจุบันเรี ยกว่า การรํ าไม้รํา
ซึ่ งอาวุธที่ใช้ในการรําไม้รําจะเป็ นอาวุธจําลองที่ ทําด้วยหวายวาดลายลงรักปิ ดทองอย่างสวยงาม เพื่อ
ใช้เป็ นอาวุธ สําหรั บรําในการไหว้ครู ยามที่ต่ อสู้จึงใช้อาวุธจริ ง ( สุ จิตรา สุ คนธทรัพย์,2540 )
รูปแบบการเล่ นกระบี่กระบอง
การเล่ นกระบี่กระบองแต่ ละครั้ งนั้ นมีแบบแผนการเล่นที่ กําหนดไว้ (กรมวิชาการ,2546 :
16-19 ) ดังนี้
1. การถวายบังคม ในสมัยโบราณการแสดงการต่อสู ้ มักกระทําต่อหน้าที่ประทับ ผู ้
แสดงจึ งต้องมีการถวายบังคมซึ่ งเป็ นการแสดงความเคารพต่อพระเจ้าแผ่นดิน และ ต่ อมาได้เป็ นการ
ปฏิบัติเพื่อแสดงความจงรั กภักดีต่ อพระมหากษัตริ ย์และผู ้ มีพระคุณ
2. การขึ้นพรหม ประกอบด้วย การขึ้ นพรหมนั ่ง และการขึ้ นพรหมยืน ถ้าฝ่ ายใด
ฝ่ ายหนึ่ งขึ้ นพรหมนั ่งอีกฝ่ ายจะขึ้ นพรหมยืน นอกจากเป็ นการสร้างกําลังใจและคุ ้ มครองในการต่อสู ้
แล้ว การขึ้ นพรหมนี้ ครูนาค เทพหัสดิน ณ อยุธยา ได้บันทึ กไว้ว่าเป็ นการสอนให้ผู ้ เรี ยนระลึกถึ ง
ธรรมะของการอยู่ร่วมกันในสังคมได้แก่ พรหมวิหารสี่