Page 55 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

42
บทที่ 2
ดนตรีไทยที่บางโคล่-บางคอแหลม
ดนตรีไทยเป็ นส่ วนสําคัญของวิถี ชีวิต ชาวไทยในอดีต ดนตรีไทยเป็ นสื่ อสะท้อนความเบิก
บาน ความสุข และความทุกข์ ทั้ งเป็ นสนองความต้องการของตัวเองและความต้องการของสังคม
การบรรเลงคนตรี ไทย เป็ นการถ่ายทอดโลกส่ วนตัวอันลํ้าลึกและทรงคุ ณค่าแก่ชีวิตมนุษย์ ดนตรี
เป็ นเครื่ องผ่อนคลายความทุกข์และสร้ างสุขให้แก่ชี วิต เสียงดนตรี จึงเป็ นสื่อแห่ งความสุข ทั้ งแก่ผู ้
บรรเลงและผู้รับฟั ง ดนตรี ไทยจึงเป็ นส่วนหนึ่ งของชีวิตของชาวไทย ที่สอดแทรกอยู่ ในวิถีชีวิต
ประเพณี และวัฒนธรรม รวมถึงกิ จกรรมอื่นๆอีก ดนตรี มีอยู่ในชนทุกชั้ น ไม่ว่าไพร่ สามัญชน มูล
นายชนชั้ นสูง ความแตกต่างในการเสพและเล่ นดนตรี นั้ น ก็ขึ้ นอยู่กับสถานะทั้งทางสังคมและทาง
เศรษฐกิจของผู้เล่นและผู้ เสพด้วย
ในอดีตดนตรี ไทยนอกจากใช้เพื่อความบันเทิงและประกอบพิธีกรรมทางศาสนาแล้วดนตรี
ไทยย ังเป็ นเครื่ องบ่งบอกบารมีและสถานภาพของผู ้ ที่เป็ นเจ้าของ มูลนายที่มีฐานะและไพร่ พล
จํานวนมากนิยมที่จะฝึ กหัดไพร่พลให้ แสดงมหรสพ ก็เพื่อความบันเทิงในเวลาว่าง และเป็ นสื่ อซึ่ ง
แสดงฐานะและศักดินาของตน สถานะของมูลนายจะสง่างามได้ก็ต้องมีนักดนตรี อยู่ในการอุปการะ
นักดนตรี จึงเป็ นเสมือนเพชรเม็ดงามประดับอยู ่ บนเรือนแหวน ขณะเดียวกันนักดนตรี หรื อเพชรจะ
งามได้ก็ ต้องอยู่ภายใต้การอุปการะของผู้ มีราชศักดิ์ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า
เจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เป็ นช่วงที่มีการปฏิรูปประเทศตามแบบตะวันตก รั ฐมีนโยบายส่ งเสริ มทั้ ง
ดนตรี ไทยและตะวันตกเพื่อให้ดนตรีเป็ นเครื่ องแสดงความเป็ นอารยประเทศ ดนตรี ไทยถู กนํามา
พัฒนาอย่างมาก เป็ นการบรรเลงเพื่อการฟังตามแบบดนตรี ตะวันตก ต่อมาในรัชสมัย
พระบาทสมเด็ จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่ หัว รัชกาลที่ 6 ถือว่าเป็ นยุคทองของดนตรี ไทย พระองค์ทรง
ให้ การสนับสนุ นวิชาชีพดนตรี อย่างจริ งจัง มีการจัดตั้ งกรมมหรศพขึ้ น ซึ่งมีกรมโขนหลวงและกรม
พิ ณพาทย์หลวงเป็ นผู ้ ดําเนิ นการ ทรง พระราชบัญญัติราชทินนามของนักดนตรี ไว้เป็ นกลอน การ
จัดตั้ งกรมมหรศพ ทําให้เกิดการเลือกเฟ้ นนักดนตรี ที่อยู่ตามสํานักและบ้านทั่ วไปเข้ารับราชการ 1
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่ หัวรัชกาลที่ 7 พระเจ้าอยู่หัวทรงให้ความสนใจดนตรี
ไทยถึ งขนาดทรงนิพนธ์เพลงที่ สําคัญไว้ 3 เพลงคือ เพลงโหมโรงคลื่นกระทบฝั่ง เพลงราตรี
ประดับดาวและเพลงเขมรลออองค์ ในยุคนี้ การแข่งขันวงดนตรี ในหมู่เจ้านายจึงมีในหลายโอกาส
ด้วยกัน
1 ดู ภัทรวดี ภูชฎาภิ รมย์ “ สถานะภาพของนักปี่ พาทย์ในสังคมไทย พ.ศ. 2411-2468” วิทยานิพนธ์ปริ ญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต
ภาควิชาประว ัติ ศาสตร์ บัณฑิตวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 2536