Page 3 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

วัฒนธรรมอาหารของชาวไทยมุสลิม ชุมชนบางหลวง เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร
(Food Culture among Thai-Muslim at Bang-Luang, Thonburi, Bangkok)
มธุรพร ภาคพรต
บทคั ดยอ
งานวิจัย เรื่อง วัฒนธรรมอาหารของชาวไทยมุสลิม ชุมชนบางหลวง เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร มี
วัตถุประสงคเพื่อศึกษาอาหารในชีวิตประจําวัน อาหารในสถานการณพิเศษและ อาหารในประเพณีและพิธี กรรมทาง
ศาสนาของชาวไทยมุสลิมชุมชนบางหลวง โดยทําการเก็ บรวบรวมขอมู ลจากผูรูในชุมชน ผูที่ มีฝมือในการทําอาหารใน
ชุมชน หญิงตั้งครรภและหลังคลอดบุตร ผูใหญและผูสูงอายุ โดยใชแบบสอบถามประกอบการสัมภาษณ แนวลึก และ
ทําการสั งเกตแบบมีส วนรวมและไมมีสวนรวมในประเพณีและพิ ธีกรรมทางศาสนาของชุมชน วิเคราะหขอมูลโดยการ
จําแนกชนิดขอมู ล และการเปรียบเทียบขอมู ล โดยทําการเปรียบเทียบวัฒนธรรมอาหารของชาวไทยมุสลิมชุมชนบาง
หลวงกับหลักการของศาสนาอิสลาม และวัฒนธรรมอาหารของชาวไทยมุ สลิมในพื้นที่ตางๆ ที่เคยมีผูทํ าการศึกษา
มาแลว
ผลการศึกษาพบวา ชาวไทยมุสลิมชุมชนบางหลวงยึดหลักปฏิบัติตามแนวทางของศาสนาอิสลามในการ
บริโภคอาหาร อาหารในชีวิตประจําวันของชาวไทยมุสลิมชุมชนบางหลวงคือ อาหารไทย เพราะวาอาหารมุสลิมมี
เครื่องปรุง และขั้นตอนในการทํ าอาหารคอนขางยุงยาก อีกทั้งมีรสชาติเผ็ดรอน ไมเหมาะที่จะรับประทานทุกวั น
อาหารในสถานการณพิ เศษของชาวไทยมุสลิมชุมชนบางหลวงขึ้นอยูกับวัฒนธรรม ประเพณี และความเชื่อของ
ครอบครัว เชน การแลกเปลี่ยนอาหารในชวงถือศีลอด หญิงหลังคลอดบุตรให รับประทานแกงเลี ยง ชวยให มีน้ํานม
สําหรับเลี้ ยงทารก และหามดื่มน้ํ าเย็นและรับประทานน้ําแข็ง เพราะทํ าใหเลือดแข็ งตัว อาหารในประเพณีและพิธีกรรม
ทางศาสนาคือ อาหารมุสลิม และในงานประเพณีและพิธี กรรมทางศาสนาถือเปนเวทีในการประชันฝมือในการ
ทําอาหารของคนในชุมชน
นอกจากนี้ อาหารมีการปรั บปรุงเปลี่ ยนแปลงไปตามกาลเวลา การมีปฎิสัมพันธกับชุมชนใกลเคียงที่นั บถือ
ศาสนาพุทธและศาสนาคริสต การมี อาหารเขามาในชุมชน ตลอดจนการยอมรั บอาหารขางนอกเขามา ตามรสนิยมการ
บริโภคของสังคมยุคใหม ทําใหอาหารในชุมชนมีความหลากหลายมากขึ้น อยางไรก็ตาม อาหารบางชนิดสูญหายหรือ
คอยๆ สู ญหายไปกับผูที่มีฝมือในการทําอาหาร เนื่องจากการทําอาหารรับประทานมีน อยลง ตลอดจนไมมีการสื บตอ
ในการทําอาหาร
การศึกษาวัฒนธรรมอาหารของชาวไทยมุ สลิมในโอกาสต อไป ควรมี การศึกษาอาหารในชีวิตประจําวัน
อาหารในสถานการณพิ เศษ และอาหารในประเพณีและพิ ธีกรรมทางศาสนาของชาวไทยมุสลิมในชุ มชนอื่นๆ หรื อ
ศึกษาเพิ่ มเติมในชุมชนบางหลวงใหลึกซึ้งมากยิ่งขึ้น ถึงที่มาที่ไปของอาหารแตละชนิด อาหารที่มีอยู ในปจจุบัน อาหาร
ที่เคยมีในชุมชนแตปจจุบั นไมมีการทําแลว หรือมีการทําเฉพาะโอกาสสําคัญในประเพณี และพิธี กรรมทางศาสนา
รวมทั้งสงเสริมใหคนรุนหลังเรียนรูวิธีทําอาหาร โดยเฉพาะอาหารที่เปนเอกลั กษณของชุมชน ตลอดจนปรับแนวคิดผูที่
มีฝมือในการทําอาหารในชุมชนใหเห็นถึงความสําคัญของการสื บทอดวัฒนธรรมอาหารแกชนรุนหลั งตอไป
คําสําคัญ: วัฒนธรรม อาหาร ชาวไทยมุ สลิม