Page 252 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

236
ซึ่ งนําไปสู่ การสร้างเครื อข่ายเกษตรกรขึ้ นในเวลาต่อมา เพื่อดําเนินการแก้ปัญหายางพาราตกตํ่ า
ชุมชนไม้เรี ยงได้พยายามแก้ไขปัญหาให้กับตนเองและสร้ างความมั่ นคงทางด้านรายได้ โดยเริ่ ม
จากทําในสิ่ งที่ใกล้ตัว คือใช้ทรั พยากรที่มีอยู ่ในชุมชนเป็ นทุนและสร้างมู ลค่าให้เกิดขึ้ น ไม่ว่า
จะเป็ นทุนจากทรัพยากรดั้ งเดิ มของชุมชน ทุ นที่เป็ นความรู้ภูมิปั ญญาดั้ งเดิ ม และทุนที่เป็ น
ทรัพย์ ได้มีการก่อตั้ ง “ศู นย์ศึ กษาและพัฒนาชุ มชนไม้เรี ยง” ขึ้ นเพื่อแก้ไขปั ญหาและพัฒนา
ชุ มชนไปสู่ การพัฒนาที่ย ั ่งยืนให้ทุ กคนในชุมชนสามารถพึ่ งตนเองได้ ด้วยตระหนักว่าการ
แก้ปัญหาจะต้องเริ่มต้นจากภายใน คือ คนในชุมชนเป็ นผู ้ ดําเนินการมิใช่ มุ ่งขอความช่วยเหลือ
จากภายนอก หลังจากนั้ นชุมชนไม้ เรียงจึ งมีการสร้างเครื อข่ายการเรี ยนรู ้ร่ วมกันกับชุมชน
อื่น ๆ ทั้ งในภาคใต้ คือจังหวัดนครศรี ธรรมราช สงขลา และภาคอีสาน
การสร้ างศักยภาพของชุ มชนไม้เรี ยงนั้ น ไม้เรี ยงได้พัฒนาศักยภาพของตนเองด้วย
การเชื่ อมโยงกับความรู ้ และภู มิปั ญญาชุ มชน โดยมี แผนแม่ บทของชุ มชนที่เกิ ดจาก
กระบวนการเรี ยนรู ้ซึ่ งนําไปสู่การดําเนิ นการเพื่ อคิดวิ ธีการพึ่ งพาตนเอง กล่าวคือได้จัดทําแผน
แม่บทชุมชนของไม้เรี ยงหรื อแผนแม่บทยางพาราไทยขึ้ นครั้ งแรกในปี พ.ศ. 2539 แผนดังกล่าว
เน้นการพัฒนาการผลิ ตจากยางพาราของชุมชน สภาพเช่นนี้ 0เป็ นเครื่ องมื อที่ทําให้คนในชุ มชน
ได้มาเรียนรู ้ร่วมกันเป็ นการเรี ยนรู้ เพื่อให้รู ้จักตนเอง รู้ศักยภาพของตน รู้จักทรัพยากรที่มีอยู่ใน
ชุ มชน รู้ จักโลกภายนอก ฯลฯ 0 ต่อมาเมื่ อมีแผนแม่บทฉบับ ปี พ.ศ. 2545 ได้เน้น “ระบบการ
จัดการ” หรื อ “วิ สาหกิจชุ มชน” เป็ นกิ จกรรมที่ต่ อเนื่ องจากแผนแม่บทเดิ มโดยได้เพิ ่มเติ ม
บางอย่างเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของชุ มชนมากขึ้ น แผนแม่ บทนี้ ประกอบด้วย
8 แผนย่อย คือ 1) แผนพัฒนาการเกษตรแบบย ั่งยืน 2) แผนการจัดการผลผลิ ต 3) แผนพัฒนา
ทุนและระบบสวัสดิการ 4) แผนพัฒนาเศรษฐกิ จชุมชน 5) แผนการพัฒนาสุ ขภาพ 6) แผนการ
พัฒนาการท่องเที่ยว 7) แผนพัฒนาจิตใจ และ 8) แผนพัฒนาการเรี ยนรู ้ ของชุมชน แผน
ดังกล่ าวมุ ่งให้คนในชุมชนมีความมั ่ นใจในการพัฒนาตนเอง มี ทางเลือกในการประกอบอาชี พ
และสามารถเพิ่มมูลค่าให้กับทรั พยากรและผลผลิตในท้องถิ ่นได้อย่างมีประสิ ทธิ ภาพ สําหรับ
ยุทธศาสตร์ ได้กําหนดไว้ 5 ยุทธศาสตร์ หลักคือ 1) ยุทธศาสตร์ การเรี ยนรู ้ มีภารกิจ เพื่อ
การพัฒนาความเป็ นอยู ่ของประชาชนให้อยู่ในระดับการกินดีอยู่ดี มีความสุข 2) ยุทธศาสตร์ การ
พึ่งตนเอง มี ภารกิจเพื่อพัฒนาด้านสุ ขภาพและความเป็ นอยู่ของประชาชน 3) ยุทธศาสตร์ การ
พัฒนาทรัพยากร มีภารกิจคือการพัฒนาคุณภาพชี วิตและสิ่งอํานวยความสะดวกพื้นฐาน
4) ยุ ทธศาสตร์การดูแลสุ ขภาพและการพัฒนาจิตใจ มีภารกิ จเพื่อพัฒนาอาชีพให้มั ่ นคงด้ วย