Page 2 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทคัดย่อ
งานวิจัยนี้ มีวัตถุ ประสงค์เพื่ อศึกษาวิถี การดํารงชีวิตเชิงพลวัตของชาวสวนยางพารา
การปรับตัวของชุมชนชาวสวนยางพาราท่ามกลางกระแสทุ น การพัฒนาศักยภาพ แนวโน้มของ
ชุ มชนชาวสวนยางพารา และทางเลือกในการสร้างความเข้มแข็งชาวสวนยางพารา ใช้วิธีการ
ศึกษาเชิงคุ ณภาพ
การศึกษาวิ ถีการดําเนินชีวิตและบริ บทของชุมชนแบ่งเป็ น 2 ช่ วง คื อก่อนปี พ.ศ.
2504 อันเป็ นวิ ถีวัฒนธรรมชุมชนแบบการเกษตรดั้ งเดิม ครอบครัวและชุ มชนมีความสัมพันธ์
ใกล้ชิ ดกัน มี ความคิดความเชื่ อของชุมชนไม้เรี ยงจะผูกโยงอยู ่กับสิ ่ งเหนื อธรรมชาติ และ
หลักธรรมคําสอนในศาสนา และช่วงปี พ.ศ. 2504- ปั จจุ บัน (พ.ศ. 2553) เป็ นช่วงที่ชุ มชนมีการ
พัฒนาปรับโครงสร้างด้านต่ าง ๆ ความสัมพันธ์ใกล้ชิดในครอบครัวและชุมชนลดลง เปลี่ ยนวิถี
การเกษตรดั้ งเดิ มเพื่อบริ โภคในครั วเรื อนเป็ นการผลิตเพื่อจําหน่ ายป้ อนภาคอุ ตสาหกรรม
ความคิดความเชื่ อค่านิยม และความทันสมัยต่าง ๆจากภายนอกเข้าสู่ ชุ มชน สําหรับการปรับตัว
ของการทําชาวสวนยางพารานั้ นแบ่งเป็ น 3 ช่วง คือ ก่อนปี พ.ศ. 2504 ชุ มชนชาวสวนยางพารา
กับวิถี การผลิตแบบพอเพียง พึ่ งพิงธรรมชาติ และใช้ ทรัพยากรที่มีในชุ มชนเป็ นสําคัญ ต่ อมา
ในช่ วง พ.ศ. 2504 – พ.ศ. 2540 จากเหตุการณ์วาตภัยในพื้นที่ ในปี พ.ศ. 2505 เป็ นจุดเปลี่ยนของ
ชุ มชนในหลายด้ าน ชาวบ้านมุ ่งทําสวนยางพาราเป็ นอาชี พหลัก อาศัยปั จจัยการผลิ ตจาก
ภายนอกชุ มชนแทบทั้งหมด ชุมชนได้เข้าสู่ ตลาดทุนอย่างเต็มตัว และในช่ วงปี พ.ศ. 2540 - พ.ศ. 2553
เป็ นช่ วงชาวสวนยางพาราไม้เรี ยงปรับเข้าสู ่ ระบบเศรษฐกิจชุ มชน ลดการพึ่ งพิงภายนอก จัด
กิจกรรมเสริ มรายได้และสร้ างอาชีพเสริ มในชุมชน ยกระดับองค์ ความรู้ และภูมิปั ญญาในชุมชน
การพัฒนาศักยภาพของชุ มชนชาวสวนยางพาราไม้เรี ยงมุ่งการรวมกลุ่มในการแก้ปัญหาราคา
ยางพาราโดยการพัฒนาคุณภาพยางพาราและปัญหาเศรษฐกิ จในชุมชนมีการ จัดทําแผนแม่บท
ชุ มชน ใช้และสร้างสรรค์ทรัพยากรที่มีอยู่ในชุมชนเป็ นทุน จัดตั้งศูนย์ศึกษาและพัฒนาชุมชน
ไม้เรี ยง รวมทั้งสร้างเครื อข่ายการเรี ยนรู ้กับต่างชุ มชนทั้ งในภาคใต้และภาคอื่น ๆ แนวโน้มจะ
มีชุมชนชาวสวนยางพารามากขึ้ นเนื่ องจากมีการขยายพื ้นที่ปลูกยางพาราเพิ่มขึ้ นทั ่วทุ กภาคของ
ประเทศ มี การบุกรุ กพื้ นที่ ทําลายความสมดุ ลของระบบนิ เวศเพื่อใช้ ปลู กยางพาราอย่าง
กว้างขวาง ชาวสวนยางพาราได้ พัฒนา การเพิ ่มผลผลิ ตนํ้ ายางพาราต่อไร่ และพัฒนาคุณภาพ
ยางแผ่นดิบเพื่ อแข่งขันในตลาดโลก และในแต่ละชุมชนควรมีโรงงานแปรรู ปยางพาราในชุมชน
ไว้รองรั บปริ มาณยางล้นตลาด สําหรับแนวโน้มของไม้เรี ยงนั้ นจะมีการคิดค้นและประยุกต์ใช้