Page 299 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๒๘๔
๓.อัตลักษณที่โดดเดนของนายมานพ ยาระณะ
๓.๑ อั ตลั กษณด านความเปนครู นายมานพ ยาระณะ มีความเปนครู ผู ใหอยาง
แทจริ ง ได เปดสอนศิ ลปะการแสดงพื้นบ านล านนาให แกเด็ ก เยาวชน และผู สนใจทั่ วไปที่
บานพักของตนเอง ตั ้งแตป พ.ศ.๒๔๙๖ เปนตนมา โดยไม หวงแหนวิชาความรู ที่ตนเองมีอยู
และไมคิ ดคาใชจ ายในการสอนใดๆทั้งสิ้ น จนไดรับขนานนามว า “โรงเรียนครู พันสันป าขอย”
ทั้งนี้นายมานพ ยาระณะมีจุดประสงค เพื่อตองการฝกฝนใหเด็กและเยาวชน ไดมีความรู ความ
ชํานาญ และเพื่อปลูกฝงใหทุ กคนรูจักใช เวลาวางให เปนประโยชน มีความรัก ความหวงแหน
และชวยกันอนุ รักษ สืบสานและเผยแพรศิลปวัฒนธรรมดานนาฏศิลปดนตรีพื้นบานลานนา ให
แพรหลาย ใหเปนมรดกของชาติ สืบไป
๓.๒ อัตลักษณดานความเปนศิลปน นายมานพ ยาระณะมีความสามารถในการแสดง
อยางเปนเลิศ มีบุคลิกทวงทาที่สงางาม มีรสมือในการตีกลอง ตีฉาบเปนเลิศ แมทุ กวันนี้จะมี
อายุถึง ๗๙ ป แตนายมานพ ก็ยังออกแสดงในโอกาสสําคั ญอยูเนืองๆ
๓.๓ อัตลักษณดานการรักษาจารีต รู ปแบบการแสดง และใชคาถาธรรมกํ ากับการตี
กลอง นายมานพ ยาระณะ เปนศิลปนที่รักษาจารีต รูปแบบการแสดงอยางเครงครัด จะมีการ
ไหวครูกอนทุ กครั้งดวยดอกไม ธูปเทียน น้ําขมิ้นสมป อย กระบวนการแสดงมีขั้นตอนและคง
รูปแบบตามที่ไดสืบทอดมา มีการใชคาถาธรรมสรางเปนรหัสกํากับการตีกลอง เปนกุศโลบาย
เพื่อสร างจิตให เปนกุ ศล นําไปสู ความดีงาม และมี การปลู กฝงคุณธรรมตามคติ ทางพุ ทธ
ศาสนา และจิตวิญญาณของความเปนคนลานนา
๔.องคความรูดานศิลปะการแสดง “เจิ ง”
๔.๑ เจิงมือเปลา หรือเจิงมวย
องคความรูเจิงมือเปล าของพอครูมานพ ยาระณะ แบงออกเปน ๕ สวน ประกอบดวย
(๑) ตนเจิง เปนสวนเริ่ มตนของการฝกหั ดเจิง ได แกการย างขุม การย อตัว
การขยมรอบตัว การหมุ นตัวแปดทิศ การนั่งแป การเตรียมพรอม(ติ ดกะ กวางเหลียว โหยง
เหยง) การปองกันตัวในทานั่ ง
(๒) เจิงที่เป นสวนหนึ่งของการไหวครู ไดแก การตบมะผาบ การขอพรแม
ธรณี การเขยาะกา(กากระโหยง) ฟอนยุม สาวไหมแมงบง
(๓) แมเจิง ไดแก แมบิดบัวบาน สางหลวงหรือสางวงเกวียน แมหลดศอก แม
เกี้ ยวเกลา แมบู ชาตะวัน แมหานเจิ ง แมปรมะ แม ธรณี รีดผม แม หมอกมุงเมือง แมตางเจิ ง
แมออกวงเกวียน แมสูนเกาสนปาย