Page 236 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

องคความรูศิลปนแหงชาติ : นายมานพ ยาระณะ ๒๒๑
๕. การทํากลองแบบไมประกอบ และการทํ ากลองแบบสานดวยไม ไผ
กลองพื้นบ านลานนา เป นผลผลิตทางศิลปวัฒนธรรมที่ ดํารงอยูในวิถีชี วิตของชาว
ลานนามาแตครั้งอดีต มีบทบาทสําคัญทั้งดานการปกครองอาณาจักรและบทบาทในทางพุ ทธ
ศาสนา หลักฐานเกี่ยวกั บกลองจึงปรากฏในวรรณกรรมพื้นบ านและเอกสารธรรม(ปบสา)
วัดตางๆในลานนาจํานวนมาก เชน วัดธาตุคํา อําเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม วัดปาตาล อําเภอ
สันกําแพง จังหวั ดเชียงใหม วัดช างค้ํา อําเภอเมือง จั งหวั ดนาน ฯลฯ ซึ่งในเอกสารเหล านี้ได
แสดงเห็นถึงคติและพิธีกรรมตางๆที่ เกี่ยวของกับกลอง ตั้งแต การเลือกไม การตัดโคนไม การ
กําหนดขนาด การขุดกลอง การหุมกลอง การนํากลองเขาวัด
นายมานพ ยาระณะ เป นศิลป นที่ผูกพั นกั บกลองพื้นบานมากกวา ๖๐ ป เห็ นวา
ป จจุบั นป ญหาโลกรอนเป นป ญหาที่ทุ กคนตองช วยกัน การตั ดตนไม มาทํากลองจะส งผล
กระทบกับระบบนิเวศน มากขึ้น จึ งไดรวมกั บลูกศิษยทดลองทํ ากลอง โดยใชการประกอบไม
และการสานไมแทนการขุดไม และให เหตุผลสําคัญในการสร างกลองแบบไมประกอบ และ
กลองแบบสานดวยไมไผวา (สัมภาษณ,๒๔ กรกฎาคม ๒๕๕๓)
“การทํากลองแบบขุดโดยทั่วไป ต องตัดต นไมใหญที่ มีอายุมาก คนโบราณ
กราบไหวตนไมใหญ เพราะเชื่อวามีเทวดารั กษา ประจําอยู ในตนไมแต ละตน แตกอน
เวลาจะตัดตนไมใหญขนาด ๔ คนโอบ ตองใชเวลาเปนเดือน เมื่อความเจริญเขามา มี
เลื่ อยไฟฟาของชาวต างชาติเขามา ต นไมใหญขนาด ๔ คนโอบ ใช เวลาวันเดียว ตั ด
เป นท อนๆได ป จจุบั นต นไมใหญ ก็ หายาก ปญหาจากการตั ดไม ทํ าลายป าก็ มี
ผลกระทบกับคนมากขึ้น โลกร อนขึ้น น้ํ าทวม ดินถลม มาจากปญหาการตั ดไมทั้งสิ้ น
ไดมาพิจารณาดูแลวคุยกั บครูมงคลวา เรานาจะเอาไมเกาๆที่มีอยู มาทํากลองโดยใช
วิธีเขาลิ้น อัดด วยกาวใหเปนหุ นกลองแทนไมขุด หรือใชวิธี แบบโบราณทําเสวี ยนใส
ขาวเปลือก โดยใชวิธีสานไม เปนลายตาล ลายสอง ลายสาม แลวทาดวยขี้วัว ขี้ควาย
ใสขาวอยูไดเปนสิบป จึ งไดมาทดลองทําทั้ง ๒ แบบ และมีพัฒนาการมาโดยลําดับ จน
สามารถทํากลองชนิดตางๆด วยวิธีใชไมประกอบเขาลิ้นอัดดวยกาว และวิธีสานไมขึ้น
รูปด วยลายตาล ลายสอง ลายสาม ซึ่งทั้ งสองวิธี นี้มีขอดี อยูมาก ไมตองตั ดไม ใหญ
ทําลายปา กลองมีน้ําหนักเบา เคลื่อนยายสะดวก ราคาถูกกวากลองขุด”