Page 505 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๘๗
ศาลเจ้ าพ่ อหลักเมือง
ศาลเจ้ าพ่อหลักเมือง ตั ้ งอยู่ถนนหลักเมือง มีลักษณะเป็ นศาลาทรงไทยตรี มุขเป็ นที่
ประดิษฐานเสาหลักเมื อง องค์ศาลหลักเมืองเป็ นแท่งหินจารึ กด้ วยอักษรขอม และภาษาสันสกฤต มี
ลักษณะเป็ นปลายป้ านโค้ ง มีความสูงจากฐานล่างถึงปลายยอด ๑๘๔ เซนติเมตร กว้าง ๓๐
เซนติเมตร หนา ๑๕-๑๖ เซนติเมตร คาดว่ามีอายุ ตั ้ งแต่พุทธศตวรรษที่ ๑๑-๑๒ ลงมาจนถึงพุทธ
ศตวรรษที่ ๑๗-๑๘ จึงนับว่าเป็ นเสาหลักเมืองที่แปลกและเก่าแก่ที่สุดในประเทศไทย กรมศิลปากร
ประกาศให้ เป็ นโบราณสถานสําหรับชาติเมื่อพ.ศ.๑๔๘๓
สํ าหรับการตั ้ งศาลหลักเมื องแห่งนี ้ ของบ้ านในเมือง สั นนิษฐานว่ามีการตั ้ งศาลหลักเมืองใน
สมัยกรุ งสุโขทัยและในสมัยกรุงศรี อยุธยาซึ่งมีการร่ นกําแพงเมืองให้ เล็กลงมีวัดไตรภูมิ เป็ นศูนย์กลาง
อาจจะมีการตั ้ งเสาหลักเมืองใหม่หรื อเป็ นองค์เดิมและตั ้ งอยู่ ณ ทีใด ไม่ สามารถระบุสถานที่และหา
หลักฐานได้
ศาลหลักเมื องเป็ นเสมาหินมิใช่ไม้ เป็ นเสาหลักเมืองซึ่งตามบันทึกของกรมศิ ลปากรระบุว่าเป็ น
เสมาหินที่นํามาจากเมืองโบราณศรี เทพ สมัยทวารวดี ที่มีความหลั่งไหลทางวัฒนธรรมขอม ซึ่งมีอายุ
๑,๒๐๐ปี เพราะฉะนั ้ นเสาหลักเมืองของชาวจังหวัดเพชรบูรณ์จึ งเป็ นเสาหลักเมืองที่เก่าแก่ที่สุดใน
ประเทศไทย
ตามตํานานความเชื่อของชาวจังหวัดเพชรบูรณ์เชื่อกันว่ าเป็ นเสาหลักเมืองที่ ตั ้ งอยู่บนกํ าแพง
เมืองโบราณสมัยกรุ งศรีอยุธยาตอนกลาง เพราะมีกําแพงเมืองเป็ นอิฐปนศิลา ที่สามารถป้ องกันปื นไฟ
ที่นํามาใช้ในการรบ ยุ คนั ้ นน่าจะเป็ นสมัยพระชัยราชา- สมเด็ จเจ้าจักรพรรดิ ซึ่ งมีการสร้ างกําแพงเมือง
และตรงประตูกํ าแพงเมืองมีการขุดหลุมฝังคนที่ ชื่อ อิน จัน มั่น คงลงไปทั ้ งเป็ น
ได้ มีเรื่องเล่าสืบต่อกันมาว่าเจ้ าเมืองให้ทหารไปเที่ ยวประกาศหาคนที่ชื่ออิน จันมั่นและคง คน
ที่ชื่ออิน จันได้ แล้วแต่คนที่ ชื่อมั่นและคงยังหาไม่ได้ โดยขณะที่ทหารเดินขบวนไปประกาศหานั ้ นผ่านไป
ทางวัดไตรภูมิ เณร ๒รู ปได้ขานรั บว่าตนเองชื่อมั่นและคงซึ่งเป็ นเวลาฉันเพลพอดี ทหารได้ ตรู ขึ ้ นไปจับ
เณรทั ้ ง ๒ รูป เจ้ าอาวาสขอร้ องให้เณรทั ้ งสองรูปฉันเพลก่อน แต่เนื่องจากทหารตระเวนมาหลายวันแล้ว
และกลัวไม่ทันพิธี จึงไม่ยอมทําตามคําร้ องขอของเจ้ าอาวาสๆโกรธมากจึงสาปแช่งว่าใครมาเป็ นเจ้ า
เมืองเพชรบูรณ์ ขอให้อยู่ได้ ไม่เกิน ๓ ปี นับแต่นั ้ นมาไม่เคยมีเจ้ าเมืองคนใดหรื อผู้ ว่าราชการจังหวัดคน
ใดอยู่ได้ เกิน ๓ ปี เลยแม้ แต่คนเดียว และสิ่ งเหล่านี ้ คงเป็ นปาฏิหาริ ย์ที่หาคําตอบยังไม่ได้ เพราะเป็ น
ความจริ งที่ทุกคนได้ รับทราบกันทุกคน
ปั จจุบันนี ้ ศาลเจ้ าพ่อหลักเมืองเป็ นสถานที่ๆชาวเมื องเพชรบูรณ์เคารพและแวะเวียนมากราบ
ไหว้ บูชากันอยู่เสมอทั ้ งในวันปกติและเทศกาลที่สํ าคัญๆ