Page 497 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔๗๙
ภาพที่ ๑๓๑ พระประธานวัดไตรภูมิอิทธิพลอยุธยายุคกลาง
ประวัติ วัดโพธิ์เย็น
ความเป็ นมาของวัดโพธิ์เย็นเดิมเรี ยกว่ าวัดศพ ตามตํานานที่นายเพี ้ ยน โทนแก้ ว(ปั จจุบัน
เสียชีวิตแล้ ว) ที่ ได้ชื่ อว่าวัดศพนี ้ เพราะเป็ นสถานที่ๆเคยเป็ นที่เผาศพนางผมหอม ธิดาเจ้าเมืองนครเดิด
(เมืองโบราณ มีซากหลักฐานปรากฏอยู่ในท้ องที่ตอนใต้ อําเภอหล่มสัก ตําบลนํ ้ าพุง ริ มฝั่งแม่นํ ้ าป่ าสัก)
ซึ่งได้ รับความเสียอกเสียใจอย่างใหญ่หลวง เนื่องจากได้ คู่ครองเป็ นชาวละว้ า คนป่ าคนดงเป็ นคู่ครอง
ตามอุบายของพ่อ ที่ให้ ขุดหลุมลึกแล้ วเอาหอกดาบไปปั กไว้ ก้นหลุม แล้ วให้ ชายทั ้ งหลายกระโดดลงไป
ในหลุม หากไม่ถูกหอกดาบทิ่มแทงแล้ วจะยกธิดาให้แล้ วให้ ครองเมืองแทน แต่ไม่มีชายหนุ่มคนใดจะ
เป็ นคนเนื ้ อหนังเหนียวตามที่ท่านเจ้าเมืองต้ องการเลย จนกระทั่งคนหนุ่มหมดเมืองก็หาไม่ได้
จนข่าวนี่ ทราบไปถึงชาวป่ าละว้าพากันมาดูกระโดดหลุมขวากกัน เผอิญมีชายหนุ่มคนหนึ่ง
เป็ นพรานป่ าสะพายกระบอกใส่ธนูพะรุงพะรังมานั่งยองๆอยู่ริ มปากหลุม ถูกเพื่อนเบียดตกลงไปใน
หลุมและกลับขึ ้ นมาโดยไม่มีบาดแผลอะไรเลย
คณะกรรมการเมืองทราบเข้ าก็พากันไปพบเจ้ าเมืองและขอให้ แต่งตั ้ งหนุ่มละว้ าคนนี ้ ขึ ้ นเป็ น
เจ้ าเมืองพร้ อมกับแต่งงานกับนางผมหอมธิดาเจ้าเมืองตามที่เจ้ าเมืองประกาศไว้ ทั ้ งเจ้าเมืองและนาง
ผมหอมเสียใจอย่างมาก และนางผมหอมได้ไปกระโดดนํ ้ าตาย ศพจมนํ ้ าป่ าสักเจ้าเมืองจึงให้ คนลงงม
ศพเท่าไรก็หาไม่พบจึงให้ คนลงหลักลี่(ฝายกั ้ นนํ ้ า) ในบริเวณที่ ทางแยกระหว่างแม่นํ ้ าเก่ากับแม่นํ ้ าใหม่
ที่เรียกว่าปากปู่ ศพนางผมหอมมาติดที่หลักลี่นั ้ น เจ้าเมืองจึงให้ นําศพนางผมหอมขึ ้ นมาตั ้ งฌาปณกิ จ
ที่บริเวณระหว่างต้ นโพธิ ์ ๕ ต้ น ซึ่งคือวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้ วัดนี ้ จึงได้ นามว่าวัดศพแต่เนื่องจากชื่ อวัดนี ้
ไม่เป็ นศิริ มงคลจึงมีการเปลี่ยนชื่อใหม่ว่าวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้
จากตํานานที่เล่าเป็ นนิทานนี ้ พอสันนิษฐานได้ ว่าชื่อวัดศพนั ้ นเพราะในบริ เวณกําแพงเมือง
เพชรบูรณ์ด้ านทิศเหนือเป็ นป่ าทึ บ มีประตูวัดโพธิ์เย็นทุกวันนี ้ เรียกประตูผี คงเป็ นประตูที่นําศพออกไป