Page 256 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๓๑
ถ้าปี ใดวันที่ ๑๓ เมษายน วันมหาสงกรานต์ตรงกับวันเสาร์ นางสงกรานต์ชื่ อ “มโหธร”
ทัดดอกสามหาว เครี่องประดับนิลรัตน์ ภักษาหารเนื ้ อทราย อาวุธคื อจักร มือซ้ายตรี ศูล
พาหนะมยุรา(นกยูง) ในปี นั ้ นมักจะเกิดภัยอันตรายกลางเมืองและมี โจรผู้ ร้ ายชุกชุม
นางทุงษะเป็ นพี่สาวคนโตซึ่งเอาพานรับศีรษะของบิดานําไปแห่รอบเขาพระสุเมรุเป็ นเวลา ๖๐
นาทีแล้ วนําไปประดิษฐาน ณ ถํ ้ าคันธุลี เขาไกรลาศ การนําไปแห่นั ้ นจะมีเครื่องดีดสีตีเป่ ามี
เทพบุตรเทพธิดาประมาณแสนโกฏิเป็ นบริ วาร จากนั ้ นน้ องๆก็จะเปลี่ยนเวรกันนําไปแห่แล้ว
นําไปล้างที่ สระอโนดาต ๗ ครั ้ งแล้วนํ าไปเก็บไว้ ที่เดิมหมุนเวียนกันตลอดไป
ตํานานของวันมหาสงกรานต์นี ้ เป็ นไปตามความเชื่อทางโหราศาสตร์ อันเนื่องจาก
ศาสนาพราหมณ์สํ าหรับเรื่องที่ ๒จะเป็ นความเชื่อของศาสนาพุทธดังนี ้
ขณะพระสัมมาสัมพุทธเจ้ าได้ประทับอยู่ที่เชตะวันมหาวิหารอยู่ต่อมาวันหนึ่งพระเจ้ า
ประสนธิโกศลได้ เข้ าเฝ้ าพระพุทธองค์ และได้ ทูลถามว่า รัศมีของพระสุริ ยเทพแผดกล้ าและมี
ความร้ อนแรงหนักหนาทํ าให้ มนุษย์ทั ้ งหลายมี ความเจ็บไข้ เป็ นอันมาก บางปี ข้ าวยากหมาก
แพง บางปี ข้ าวปลานาเกลือบริ บูรณ์ก็ มี บางปี ฝนตกในเดือนแรกนํ ้ ามากแต่ต้ นปี ครั ้ นเมื่อถึง
ปลายปี นํ ้ าก็เหือดแห้งไปหมด บางปี ทําให้ เกิดอัคคีภัยทําให้ ไฟไหม้ บ้ านเรือน บางปี ท้ าวพระยา
เสนาบดีคิดทรยศต่อองค์พระมหากษัตริ ย์บางปี สตรี ตั ้ งครรภ์แล้วคลอดบุตรแล้ วล้ มตายจะ
แก้ไขอย่างไร จึงจะทําให้ มนุษย์นิกรจึงจะรอดพ้ นจากความทุกข์ยากและเจ็บป่ วย
พระองค์ทรงตอบว่า ประชาชนทั ้ งหลายอย่าประมาท ให้ ถือศีลให้ ทานแก่คนยากจน คน
กําพร้ าแล้ วให้ มาประชุมพร้ อมกัน ณ ที่แห่งหนึ่งแห่งใดแล้ วให้ เอานํ ้ าอบ นํ ้ าหอมเครื่ องหอม
ต่างๆนั ้ นมาทําเป็ นนํ ้ าสรงพระภิกษุสงฆ์ พระพุทธรู ป พระสถูป เจดีย์ พระศรี มหาโพธิ์และรด
นํ ้ าดําหัวผู้ใหญ่ ปู่ ย่า ตา ยาย บิดามารดา ครู อุปั ชฌาย์ อาจารย์แล้ วท่านเหล่านั ้ นจะให้ ศีลให้
พรและรักษาศีล ๕ ศีล ๘ แล้วทํ าดวงจิตของตนให้แน่วแน่ หมั่นสดับตรั บฟั งพระธรรมเทศนา
ชนเหล่านั ้ นก็จะพ้ นภัยสมดังความปรารถนาของตน และอีกประการหนึ่งก็ คือ หญิงก็ ดี ชายก็ดี
เป็ นผู้ มีจิตกรุณาต่อสัตว์ ทั ้ งหลายเช่น ปลา เต่า นก ผู้ คนเหล่านั ้ น จะได้ เสวยสุขความเจริ ญเป็ น
อันมากยิ่งได้ มีโอกาสไถ่ชี วิตสัตว์ใหญ่ เช่น โค กระบือจะได้ เสวยสุขสําราญอายุยื นยาว
ประกอบด้ วยกํ าลังกาย กําลังปั ญญา กํ าลังทรัพย์และไม่ มีโรคภัยเบียดเบียน
สําหรั บชุมชนวัดโพธิ์เย็นจะมีกํ าหนดการในการจัดประเพณีรดนํ ้ าดําหัวดังนี ้ ใน
สมัยก่อนจะเริ่มงานตั ้ งแต่วันที่ ๑๓ เมษายน ก่อนวันสงกรานต์หนึ่งวันพระภิกษุจะตีกลองให้
ชาวบ้านมาก่ อพระทรายในตอนเย็น ตกแต่งพระทรายด้ วยดอกไม้ พระภิกษุจะโยงด้ าย
สายสิญจน์ จากพระทรายขึ ้ นบนศาลากับพระพุทธรู ปในวันรุ่งขึ ้ นคือวันที่ ๑๓ เมษายน ในเวลา
เช้ า ชาวบ้ านในเมืองจะนําเอาอาหารคาว หวานเช่นขนมนมสาว มาถวายพระภิกษุในวัดใกล้
บ้ านเช่นวัดโพธิ์เย็น วัดประตูดาว วัดไตรภูมิ วัดโบสถ์ชนะมาร พร้ อมทั ้ งนํากระดูกของปู่ ย่าตา