Page 244 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๑๙
ประเพณีการเลี ้ ยงดูและอบรมสั่ งสอนบุตร
การโกนผมไฟ
เมื่อเด็กอายุได้หนึ่งเดือนกับวัน เป็ นอันว่าล่วงพ้ นอันตรายจากโรคภัยไข้ เจ็บ ซึ่งเข้ าใจ
ว่าผีเป็ นผู้ กระทํา ก็จัดการทําโกนผมไฟและทําขวัญ เป็ นพิ ธีใหญ่ การโกนผมไฟต้ องทํา “บัตร
พลี” (เครื่องบวงสรวงสังเวย ถ้ าเป็ นรู ปสามเหลี่ยมเรี ยก บัตรคางหมู ถ้าเป็ นรู ปตั ้ งสี่เสาขึ ้ นไป
เรียกบัตรพระเกตุ ถ้าเป็ นรู ปสี่เหลี่ยมมียอดเรี ยกบัตรนพเคราะห์) สังเวยพระภูมิเจ้ าที่ตาม
ธรรมเนียมผมที่โกนจะเหลือไว้ ตรงกระหม่อมหย่อมหนึ่งเพื่อกันส่วนที่บางอยู่ นําผมที่โกนแล้ ว
ใส่กระทงมีใบบัวหรื อใบตองรองรับแล้วนํ ามาวางไว้บนพาน จากนั ้ นจึงนําไปลอยนํ ้ าผู้ ถือไป
จะต้ องพูดว่ าขอให้ อยู่เย็นเป็ นสุขเหมือนพระคงคา
เมื่ออายุได้ ๓เดือน มีร่ างกายแข็งแรงขึ ้ นก็พลิกควํ่าได้ เมื่อพลิกควํ่าได้ครั ้ งแรกเขามัก
เอานํ ้ าใส่ขันวางไว้ บนหลังเด็ก เพราะเวลาพลิกควํ่ าหน้ าจะทุ ่มลง หน้าอาจจะติดเบาะทําให้
หายใจติดขัดอาจเป็ นอันตราย ที่เอาขันนํ ้ าตั ้ งบนหลังเด็กคงรู้ สึกหนักๆและเย็ นก็จะสะดุ้ งและ
ผงกหัวขึ ้ นเอง เมื่ออายุได้ ๓ เดื อนให้กินข้ าวบดกับกล้ วยนํ ้ าว้ าสุกงอม นํากล้วยไปย่างก่อน
นํามาบดเอาแต่ “เนื ้ อกล้ วย”ไส้กล้ วยไม่ใช้
เมื่ออายุได้ ๗ เดือน รู้ จักลุกยืนโยงโย่หรือบางคนก็นั่งได้ ล่วงได้ เดือนต่อมาก็คลาน
ได้ พออายุ ๙ เดื อนฟันจะเริ่ มขึ ้ นต่อจากนั ้ นก็จะตั ้ งไข่ สอนเดินและสอนพูดตามลํ าดับ
เมื่อเด็กนอนเปลจะต้ องไกวแล้ วกล่อมด้ วยเพลงที่มีทํานองไพเราะช้ าๆ(เพลงกล่อมเด็ก)
มีปลาตะเพียนห้ อยแขวนให้ ดูเล่นเพลินๆ ก็จะทําให้ เด็กนอนหลับง่าย
การเลี ้ ยงเด็กหญิง นอกจากการดูแลเอาใจใส่ในเรื่องอาหารการกินแล้ว จะต้ อง
อบรมกริยามารยาทให้ เรียบร้ อย พูดจาไพเราะอ่อนหวาน เป็ นคนดี ขยันขันแข็งในการทํางาน
รับผิดชอบต่อหน้ าที่ ของตน ให้ การศึกษา
การเลี ้ ยงเด็กชายก็เหมือนการเลี ้ ยงเด็กหญิงแต่มักจะสอนให้ เข้ มแข็งอดทน
รับผิดชอบในกิจการงานต่างๆสอนให้ เป็ นผู้ นําครอบครัวและของสังคมการโกนจุกตัดแกละ
นั ้ นคําว่ าจุกคือการเว้ นเอาผมไว้ ที่กลางกระหม่อม ส่วนแกละนั ้ นจะเอาผมไว้ ด้ านข้างเป็ นสอง
หย่อมเมื่ อเด็กโตขึ ้ นมักใช้ เรียกแทนชื่อเด็ กนั ้ นว่าเจ้ าจุกหรือเจ้าแกละ ส่วนเด็กหญิงนิยมไว้ จุก
วิธีโกนจุกหรือแกละนั ้ นมักจะนําเด็กไปให้ พระสงฆ์โกนเพื่อให้ เป็ นศิริ มงคลแก่เด็ก
มีการทําบุญแห่เหมือนการบวชนาค บางรายจะนิมนต์ พระมาเจริ ญพระพุทธมนต์ที่บ้ าน
แล้ วแต่ฐานะของแต่ละบุคคล