Page 177 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๖๗
สุริ ยา บรรพลา ๖ ได้กล่าวว่ า ประเพณีท้องถิ่ นอย่างงานบุ ญเดือน ๖ หรืองานบุ ญบั๊งไฟในงาน
ประเพณีผีตาโขนและประเพณี ผีขนน ้านันจะมีความเกี่ยวข้องกับคนทังหมู่บ้านที่ต้องเข้ ามาร่วมและ
เข้ามามีบทบาทร่วมกั น ดังเช่นบทบาทในการเตรียมการ โดยมี กลุ่มพระสงฆ์ที่เป็ นผู้น้าทางจิต
วิญญาณและความคิดเป็นผู้น้า รวมถึงเจ้าพ่ อกวนและเจ้าแม่นางเทียมด้วย และเช่นเดี ยวกันที่ผู้น้า
หมู่บ้านในแต่หมู่บ้านก็ต้องมี การสร้างบั๊งไฟขึ นมาด้ วย จึงถื อว่าเป็นกิจกรรมที่มี การท้าขึนอย่ าง
สมัครใจและส่งผลต่อผลบุญตามหลักความเชื่อทางพุทธศาสนาและความเชื่อดังเดิมของชุ มชน ดัง
การค้นพบที่ว่ า การเล่นผีขนน ้ าจะเล่นในวันแรม ๑ ค่้า ซึ่งเป็นวันแรกที่ มีการละเล่นผีขนน ้าถวาย
เจ้าปู่ผ่านพิภาพ และเจ้าปู่จิรมานพก่ อนการเล่นจริ งในช่วงแห่บั๊งไฟรอบหมู่ บ้าน และที่รอบวั ด
โพธิ์ศรี ผู้ เล่นจะต้องท้าพิธีครอบครู ที่ศาลผีประจ้าหมู่ บ้านนาซ่าวโดยผ่านร่างทรง ส้ าหรับการที่
ต้องมีการท้าพิธี ครอบเสียก่อนก็เพราะด้วยความเชื่อถือและเกรงกลัวว่ า “หากฉวยพลาดพลังหรือ
ละเลยปฏิบัติตามกฏเกณฑ์ ที่ได้รับการตราไว้ ก็อาจท้าให้ผู้เล่นเป็นบ้าใบ้หรือล้ มหายตายจากได้”
ส้าหรับประเพณีแห่ต้ นดอกไม้นันก็ ถือว่าเป็นประเพณีหนึ่งของจังหวัดเลยและ
จังหวั ดในแถบลุ่มแม่น ้าโขงบางจั งหวัดมี การถือปฏิ บัติ ในการจั ดขึนมา จากการศึกษาพบว่ า
ประเพณีแห่ต้นดอกไม้นันถือว่าเป็นประเพณีของการเอาบุญในงานบุ ญสงกรานต์ หรื อที่เรียกว่า “
การเอาบุญต้นดอกไม้” โดยชาวบ้านจะใช้ วั ดเป็นศูนย์กลางในการปฏิ บัติ การบูชาด้วยการท้าต้น
ดอกไม้ เป้าหมาย คือ การบู ชาการปฏิบัติ ตามค้าสอนของพระสัมมาสัมพุ ทธเจ้า โดยการท้าต้น
ดอกไม้นันผู้ น้าชุมชนถื อว่ามีบทบาทส้ าคัญต่ อการรวบรวมสมาชิกในชุมชนให้เข้ามาร่วมในการ
จัดท้าและร่วมท้าบุญสืบสานงานประเพณีให้อยู่ต่อไป อันแสดงให้เห็ นถึงสมั ครสมานสามัคคีโดยมี
ความเชื่อความศรัทธาของท้องถิ่นเป็ นจุดร่วมสร้างความสั มพันธ์ระหว่างคนในต้ าบลและหมู่บ้าน
ต่างๆให้ อยู่ ด้วยกั นอย่ างมีความสุขบนฐานของพิ ธีกรรมทางศาสนา ดั งนันงานประเพณีแห่ ต้ น
ดอกไม้ที่มี การจั ดขึนหลังวั นสงกรานต์ หรือวันที่ ๑๖ เมษายนของทุกปี ก็ สามารถที่ ช่วยสร้ าง
ความสัมพันธ์ระหว่างบทบาทของานกับชาวบ้านและชาวบ้านกับศาสนาและความเชื่อได้ ส้าหรับ
การในการจัดท้ าต้นดอกไม้นันใช้เวลาในช่วงกลางวั นในการท้าต้นดอกไม้ เพราะถือว่าการท้าต้น
ดอกไม้นันเป็นงานที่ สร้างความสนุกสนานครืนเครงให้ กับผู้ เข้าร่ วมและประชาชนในหมู่บ้านเอง
ดังผลการศึ กษาของสังคม พรหมศิ ริ ๗ ที่กล่าวว่ า ชาวบ้านอาฮีทุ กคนให้ความสนใจและให้ความ
ร่วมมือเป็ นอย่างดี แม้ว่าจะไม่ได้ หามต้นดอกไม้ก็ตาม และยังเห็นว่าชาวบ้ านในต้าบลอาฮีต้องการ
ที่รักษา อนุ รักษ์ กระบวนการ รู ปแบบ วิธี การที่เกี่ยวกั บการละเล่นแห่ ต้นดอกไม้ ในแบบดังเดิ ม
เพราะเห็นว่ามีความเป็ นอัตลักษณ์ของชุมชน
อย่างไรก็ตามการละเล่นในประเพณีท้องถิ่นทังประเพณีผีตาโขน ประเพณีผี ขนน ้า
และประเพณีแห่ต้ นดอกไม้ก็จะมีการปรับปรนและเปลี่ ยนแปลงไปตามสภาพของสังคมที่เข้ามา
๖ สุริยา บรรพลา. (๒๕๔๖). ศึกษาเปรียบเที ยบองค์ประกอบการละเล่นท้องถิ่น : กรณีผีตาโขนอ้าเภอด่ านซ้ายกับผีขนน ้า
บ้านนาซ่าว อ้าเภอเชียงคาน จั งหวัดเลย. โปรแกรมวิชานาฏศิลป์ คณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลั ยราชภัฏเลย, หน้า
๒๑๒.
๗ สังคม พรหมศิริ. (๒๕๕๑). โลกทัศน์ ของชาวบ้านต่ อการละเล่นต้ นดอกไม้ บ้านอาฮี ต้าบลอาฮี อ้าเภอท่าลี่ จังหวัด
เลย. ภาควิชานาฏศิลป์ คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏเลย, หน้า บทคัดย่อ.