Page 175 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๖๕
ว่า ในการออกแบบหน้ากากผีตาโขนนันเพื่อน้ามาใช้ร่วมการแสดงนั นมักจะสร้ างภาพลักษณ์ ของ
หน้ากากผีตาโขนตามความเข้าใจและความต้ องการทางรสนิยมของตัวเอง เมื่อมีการรวมกลุ่มกัน
สร้างก็จะมี การพูดคุ ยกันถึงรูปแบบและลักษณะที่ต้องการให้ เกิดขึน ทังนีรูปแบบของหน้ากากและ
เครื่องแต่งกายจะมีผลต่อการมองของผู้คน รวมถึ งการท้าให้การละเล่นมีความสนุกสนานขึนและที่
ส้าคัญคือมีการประกวดประขันกันในเกี่ยวกับความสวยงาม ความแตกต่างและความโดดเด่น ซึ่ง
อาจกล่าวได้ว่า ผลจากการคิดและการท้าขึนโดยชาวบ้านเพื่อสนองต่ อความต้องการน้าไปใช้ให้เกิด
ประโยชน์ต่อการด้ารงชีวิ ตและการด้าเนินชีวิ ตในแต่ละวัน ตามวาระโอกาสต่าง ๆ ทังในเรื่องที่
เกี่ยวกับส่ วนตัวและสังคม ลักษณะเด่ นที่มั กพบในผลงานคือ มีความเรี ยบง่ายในรูปแบบและมี
ความจริงใจในสิ่ งที่แสดงออกมาเพื่ อตอบสนองต่อประโยชน์ ใช้สอยในการด้าเนินชี วิ ตได้อย่ าง
เต็มที่ ๒
ส่วน ความคิดของ ธรรมาส นิยมจรูญรัตน์ ๓ กล่าวว่า ความสวยงามและความแตกต่ าง
ของผีตาโขนตามการรับรู้ ของนักท่องเที่ยวคือ โดยภาพรวมที่รวมทังหน้ ากาก เครื่องแต่งกาย เสียง
จากหมากกะแหล่ง ท้าให้ผีตาโขนดูมีความน่ารัก มี อัธยาศัยไมตรีที่ดี โดยเฉพาะการเล่นแกมหยอก
ด้วยอาวุ ธประจ้าตั วที่ท้ าขึนให้มี ลั กษณะคล้ายอวัยวะเพศชาย การแสดงออกทางท่ าทางการ
เคลื่อนตัวและการเต้น ดั งนันเมื่ อเดินโยกตัวหรือขย่มตัวก็จะท้าให้หมากกะโหล่งที่แขวนอยู่บริ เวณ
เอวเกิดจั งหวะและน ้าหนั กของเสียงที่ ดั งขึนอย่างน่ าสนใจและชวนฟัง อย่างไรก็ ตามจุดเด่นที่
ส้าคัญของผี ตาโขนก็คือมี ดดาบไม้ซึ งเป็นอาวุ ธประจ้ากายของผี ตาโขนที่มี การแกะสลั กเป็ นรูป
อวัยวะเพศชาย มีการทาสีแดงบริเวณส่วนปลายเพื่อให้มีความเด่นและชัดขึน โดยอาวุ ธนีผี ตาโขน
จะน้าไปควงหลอกล่าสาวสาวที่มาเข้าร่วมงานประเพณีผีตาโขนให้ตกใจ ซึ่งความเชื่อในการละเล่น
นีถือว่า ไม่ลามกเนื่องจากมีความเชื่อแฝงอยู่ร่ วมกับการละเล่นไปด้วยนั นคื อการเชื่อว่า พญาแถน
จะเกิดความพึ งพอใจและจะบันดาลให้ฝนตกถูกต้องตามฤดูกาลและพื ชพันธ์ ธัญญาหารจะมี ความ
อุดมสมบูรณ์ตลอดทังปี
นอกจากนีสุริยา บรรพลา ๔ยังมีความเห็นเกี่ ยวกับการน้าเอาอวั ยวะเพศมาเล่นว่ า
สัญลั กษณ์ทางเพศนั นเปรียบเสมือนความสุ ข ความอุ ดมสมบูรณ์เมื่ อมีเพศสัมพั นธ์ ดังนันการ
ตีความเกี่ยวกับการน้ าความเชื่อเกี่ ยวกับอวัยวะเพศมาใช้ จึงอาจตีความและให้ ความหมายได้ว่ า
ฝนฟ้านันจะตกลงมายังพืนดินและพืชพันธุ์ ธัญญาหารที่ อยู่ บนพืนดิ นก็จะเกิดขึ นมาอย่ างมากมาย
พร้อมกับฝน อันเปรี ยบได้กับอวัยวะเพศชายที่เป็ นฟ้ า หรือผีฟ้าหรือผีบนสวรรค์ จึงถูกน้ าเอามา
เป็นสัญลักษณ์ของเพศชาย ส่วนเพศหญิงนันก็สามารถเปรียบได้ เท่ากับดิน โดยมี ตัวแทนอย่างนาง
เทียมเข้ามาเป็นร่างทรง อย่างไรก็ตามการละเล่นผีตาโขนนันก็ถูกก้าหนดขึนมาให้มี การละเล่นทั่ว
๒ เทอดศักดิ์ มหาเรือนทรง. (๒๕๒๔). หั ตถกรรมพืนบ้าน ย่านลพบุรี. ใน สมบัติไทย. ที่ระลึกในงานสมบัติไทย-ยูงทอง ๒๔
เปิดศูนย์วัฒนธรรมจังหวัดลพบุรี วิทยาลั ยครูเทพสตรี วางศิลาฤกษ์อาคารเรียนโรงเรียนสาธิต วค. เทพสตรี ๑๗-๒๑ ตุลาคม ๒๕๒๔.
เจริญวิทย์การพิมพ์, หน้า หน้า ๑๐๑-๑๑๔.
๓ ธรรมาสน์ นิยมรัตน์จรูญ. (๒๕๕๓). การออกแบบเรขศิลป์ส้าหรับงานประเพณีผีตาโขน. วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปกรรม
ศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชานฤมิตศิลป์ ภาควิชานฤมิตศิลป์ คณะศิ ลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, หน้า ๑๖.
๔ สุริยา บรรพลา. (๒๕๔๖). ศึกษาเปรียบเที ยบองค์ประกอบการละเล่นท้องถิ่น : กรณีผีตาโขนอ้าเภอด่ านซ้ายกับผีขนน ้า
บ้านนาซ่าว อ้าเภอเชียงคาน จั งหวัดเลย. โปรแกรมวิชานาฏศิลป์ คณะมนุษยศาสตร์ และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลั ยราชภัฏเลย, หน้า
๒๑๔.