Page 8 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑
บทที่ ๑
บทนํา
ความสํ าคัญของปัญหา
วัฒนธรรมเป็ นวิถีชีวิต จึงมีความเกี่ ยวข้องกับคนทุกคนตลอดเวลา คนจึงมี หน้าที่เป็ นผู้ สร้ างสรรค์
พัฒนา และปรับปรุ งเปลี่ ยนแปลงวัฒนธรรมเพื่อให้เหมาะสมตามยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป และเมื่อวัฒนธรรม
มีความเกี่ยวข้องกับวิถี ชีวิตของคนอยู่ ตลอดเวลา และคนเป็ นทั้ งผู้ สร้างและผู ้ ใช้วัฒนธรรม ดังนั้ นการดําเนิ นงาน
วัฒนธรรมจึงจําเป็ นต้องให้คน หรื อ ประชาชน มีส่ วนร่วมในการดําเนินงานให้มากที่สุ ด เนื่องจากประชาชน
คือผู ้ ที่เป็ นเจ้าของวัฒนธรรม ย่อมจะมีความรู ้ความเข้าใจ และเห็ นความสําคัญของวัฒนธรรมมากกว่าคนที่ ไม่ใช่
เจ้าของวัฒนธรรม
จังหวัดศรี สะเกษ เป็ นจังหวัดหนึ่ งที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม อันเนื่องมาจากมีกลุ่ม
ชาติ พันธุ์ดั้ งเดิมถึงสี่กลุ ่ม ได้แก่ กลุ่มชาติพันธุ ์ส่ วย เขมร ลาว และเยอ ซึ่ งแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ก็จะมีอัตลักษณ์
ทางวัฒนธรรมของตนเอง ดังนั้ นการดําเนิ นงานวัฒนธรรมในพื้นที่นอกจากจะต้องคํานึงถึงความแตกต่าง
หลากหลายทางวัฒนธรรมดังกล่าวแล้ว การมี ส่ วนร่วมของประชาชนซึ่งเป็ นเจ้าของวัฒนธรรมในการดําเนินงาน
วัฒนธรรมนั้ น จะเป็ นการส่ งเสริ มให้ประชาชนเกิดการเรี ยนรู้ จากกิจกรรมที่ตนปฏิบัติ และการที่ประชาชน
ได้เข้ามามี ส่ วนร่วมในการตัดสินใจ ตลอดจนรับผิดชอบต่อวิถี การดําเนิ นชีวิตของชุมชนท้องถิ ่นของตนเอง
จะส่ งผลให้เกิดการรวมพลังในการปฏิบัติกิ จกรรมทางวัฒนธรรมร่ วมกัน อันจะนําไปสู่การอนุรั กษ์ และธํารง
รั กษาวัฒนธรรมที่ ดีงามของท้องถิ่นให้ย ั ่งยืนต่อไป
พิ ธีแซนโดนตาหรือพิธีไหว้บรรพบุรุ ษ เป็ นพิธีกรรมที่กลุ่มชาติ พันธุ์เขมรในอําเภอขุขันธ์
จังหวัดศรี สะเกษให้ความสําคัญเป็ นอย่างยิ ่ง ที่แสดงให้เห็นถึงความกตัญ�ูรู้คุ ณของลูกหลานต่ อบรรพบุรุษ
ที่ล่ วงลับไปแล้วตลอดจนผู้ สู งอายุ และผู้อาวุโสในครอบครัวที่ย ังมีชี วิตอยู ่ ถึ งแม้ว่าสมาชิกบางคนในครอบครั ว
จะเดิ นทางไปประกอบอาชีพอยู่ ห่ างไกลเพียงใด เมื่อถึ งช่ วงเวลาในการทําพิธีดังกล่าวก็จะต้องเดินทางกลับ
ภูมิลําเนาเพื่อร่ วมพิธีนี้ กับครอบครัวให้จงได้จนกลายเป็ นประเพณี ประจําปี ของคนในชุ มชน
ในอดีตการประกอบพิ ธีแซนโดนตาจะเป็ นการแสดงความร่ วมแรงร่วมใจกันของสมาชิกใน
แต่ ละครอบครัว ตั้ งแต่การจัดเตรี ยมสิ ่ งของ อาหารคาวหวานต่างๆ จนกระทั่ งมาประกอบพิธีและรั บประทาน
อาหารร่ วมกัน ทําให้ลูกหลานมีโอกาสทําความรู้จักกับญาติพี่ น้อง เกิดความรัก ความสามัคคีกันในครอบครัว
และชุ มชน แต่จากสภาพการเปลี่ยนแปลงทางด้านเศรษฐกิจและสังคมในปั จจุบันได้ส่ งผลให้พิธีแซนโดนตาเกิด
ความเปลี่ ยนแปลงไปถึงแม้จะย ังคงอยู่ไม่สู ญหายไปจากชุ มชน ทว่ากําลัง “กลายพันธุ ์” ไปจากเดิม โดยเฉพาะ
การกลายพันธุ์หรื อเปลี่ ยนแปลงทั้งรู ปแบบและคุณค่า/ความหมาย จากการร่ วมแรงร่วมใจกันเตรียมสิ่ งของและ
อาหารคาวหวาน ซึ่ งนอกจากจะเตรียมสําหรั บประกอบพิธีแล้วย ังต้องเตรี ยมให้เพียงพอสําหรับผู้ที่มาร่ วมพิธี