Page 242 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

221
พอเวลาประมาณ 18.00 น. ผู้ เฒ่าผู ้แก่หรื อผู ้ อาวุโสประจําบ้านจะเรี ยกลูกหลานมาชุ มนุ ม
พร้อมหน้าพร้ อมตาแล้วจึงเริ่ มจุดธู ปเที ยน และจุดธู ปอีกจํานวนหนึ่ งเพื่อปั กตามเครื่ องเซ่นไหว้
ต่างๆ จนครบ จากนั้ นจะเริ ่ มพิธีเซ่ นโดนตา ริ นสุรา นํ้ าเปล่า หรื อนํ้ าอัดลมลงภาชนะ พร้อมกล่าว
อัญเชิญดวงวิ ญญาณบรรพบุรุ ษ ปู่ ย่า ตา ยาย ทั้งหลายที่ ล่วงลับไปแล้วทุ ก ๆ คน กล่าวระบุชื่ อ –
นามสกุล บรรพบุรุ ษให้ถูกต้อง มีศักดิ์ เป็ นปู่ เป็ นทวดอย่างไรก็เอ่ยให้ถู กต้อง ญาติพี่ น้องที่นั่งล้อม
วงกันจะช่วยกันเรียกขานเท่าที่จะระลึกและจําได้ แต่ถ้าจําไม่ได้ก็ จะระบุรวมกันว่าโคตร ซึ่ งหมายถึง
บรรพบุรุ ษที่ ล่วงลับไปแล้วทุกเพศทุ กวัย ญาติ ๆ ที่มาร่ วมพิธี ก็จะผลัดกันเข้ามากรวดนํ้ าพร้อมกัน
ทั้ งเชิ ญโดนตาให้มารับของเซ่นไหว้ที่ลู กหลานจัดตกแต่ งไว้ เมื่อครบทุ กคนแล้วก็จะหยุดพักระยะ
หนึ่ ง พิ ธีเซ่นจะทํา 3 ครั้ ง โดยกรวดนํ้ าทีละครั้ งจนครบทั้ง 3 ครั้ ง รอบสุ ดท้ายให้ รวมหยาดนํ้ า
พร้ อมกันเป็ นอันเสร็ จพิ ธี จะไม่ มีบทสวดแต่ จะเป็ นการเรี ยกบรรพบุ รุ ษมารับสิ่ งของเท่ านั้ น
หลังจากนั้ นนํานํ้ าไปเทตามใต้ต้นไม้ใหญ่ แต่สมัยก่ อนจะเทนํ้ าผ่านช่ องกระดานพื้นบ้าน นํ้ านั้ นก็
จะตกลงสู่ พื้ นพระแม่ธรณี โดยตรง แต่ มาปั จจุบันมีการเปลี่ ยนแปลงพื้ นบ้านมักเป็ นพื้นปู นหรื อ
ซีเมนต์ ไม่ มีช่ องกระดาน จึ งเทรวมไว้ในภาชนะแล้วจึงนํ าไปเทใต้ต้นไม้ใหญ่ ต่ อไป แต่ ละ
ครอบครัวจะมี ผู ้ เฒ่าผู ้แก่ หรื อผู ้ อาวุโสในบ้านทําพิธีเซ่ นไหว้และกรวดนํ้ าแบบนี้ เป็ นระยะ ๆ บาง
ครอบครัวจะทําตลอดทั้ งคืน ตื่นนอนเมื่ อไหร่ ก็จะเซ่ นไหว้กันตอนนั้ น ดึ กๆ เงียบสงัดก็จะได้ยิน
เสี ยงบ้านใกล้เรื อนเคียงร้องเรี ยกวิญญาณบรรพบุรุษดังมาเป็ นระยะ ๆ บางครั้ งทําให้รู ้สึ กโหยหวน
วังเวง น่ากลัวเช่นกัน แต่ในปั จจุบันมักทําการเรียกเพี ยง 3 ครั้ งเท่านั้ น เมื่ อเห็ นว่าโดนตาอิ่มหนํา
สําราญพร้อมกันทั ่วหน้ าแล้วก็ จะเชิญให้ โดนตาล้างมือ ล้างปาก เคี้ ยวหมาก สู บบุหรี่ ชําระล้ าง
ร่างกาย หวี ผม ประแป้ ง ใส่ เสื้ อผ้าชุดใหม่ที่ลู กหลานได้ตระเตรี ยมไว้ให้เพื่ อเตรี ยมไปรับศีลเจริ ญ
ฟังธรรมกันที่ วัด พระภิกษุสงฆ์จะสวดพระพุ ทธมนต์ให้ สมัยก่ อนการแต่งกายของชาวบ้านในการ
ไปวัดจะใส่ ชุ ดพื้นเมื องของชาวไทยเขมร แต่มาในสมัยปั จจุบันนี้ มีการเปลี่ ยนแปลง สามารถใส่
เสื้อผ้าแบบใดก็ได้ตามความเหมาะสม
ภาพประกอบ 235-236 ผู้อาวุโสประจําบ้านจุ ดธูปเทียนเพื่อปั กตามเครื่องเซ่ นไหว ้ในพิธีเบ็นทม