Page 343 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

252
ขบวนแห่ขันหมาก
ฝ่ ายเจ้าบ่าวเริ่ มแห่จากบ้านมาประมาณ เวลา 3 โมงเช้า เมื่อขบวนขันหมากฝ่ าย
ชาย (เจ้าบ่าว) มาถึงบ้านฝ่ ายหญิง (เจ้าสาว)หน้าบ้านเจ้าสาวจะมีญาติของเจ้าสาว อาจจะเป็ นพี่น้อง
2 คน นําผ้าขาวม้ามากั้นประตู ทางเข้าบ้าน และจะไม่ยอมให้เจ้าบ่าวเข้าไปได้ง่าย ๆ นอกจากจะมี
ของแลกเปลี่ ยน ก็คื อ เหล้า 1 ขวด แลกเพื่อเข้าไปในบ้านเจ้าสาว (เข้าสู่ ปะรําพิธี, ปะรํ าพิธี ทําจาก
ก้านมะพร้าวซึ่ งมุงทําเป็ นหลังคาทําต่อออกมาจากตัวบ้าน ใช้เสาจากไม้ 9 ต้น ) พิธีแต่ งงานจะเริ่ม
จัดทําที่ปะรํ าพิธี เมื่อเจ้าบ่าวสามารถเข้าสู่ปะรํ าพิธีได้แล้ว เจ้าบ่าวจะเข้าไปนั ่งตรงบริ เวณที่มีบายศรี
ซึ่ งบายศรี นี้ จะวางไว้เสาที่ตรงกลางของปะรําพิธีรวมทั้งข้าวของต่าง ๆ ในขบวนขันหมาก จากนั้น
ญาติ หรือเถ้าแก่ทางฝ่ ายเจ้าสาวก็จะนําตัวเจ้าสาวเข้ามาย ังปะรํ าพิธี ต่ อจากนั้ นทั้ งเถ้าแก่ ญาติผู ้ ใหญ่
ทั้งสองฝ่ ายและแขกที่มาร่ วมงานจะนั่งในปะรําพิธี เถ้าแก่ทางฝ่ ายเจ้าบ่าวก็จะมอบสิ นสอดให้เถ้าแก่
ฝ่ ายเจ้าสาว จากนั้ น พราหมณ์ (อาจารย์สู ดขวัญ) ก็จะเริ่ มทําพิธีบายสี สวดสู่ขวัญ (ภาษาเขมร
เรี ยกว่า ฮาวปลึง) ซึ่ งเป็ นการเรี ยกขวัญของคู่บ่าวสาวว่ าไปอยู่ที่ใดก็ให้กลับเข้ารู ปร่ าง และเป็ น
คําสั ่งสอนที่พูดภาษาเขมร จากนั้ นพ่อแม่ เถ้าแก่ ญาติพีน้อง ก็จะฝ้ ายมาผูกแขนเจ้าบ่าว เจ้าสาว เป็ น
การรับเขยเข้าบ้าน ก็จะมีบางคนนําเงินผูกในฝ้ าย ซึ่ งแต่ก่ อนเป็ นเงิน 1 สลึ ง หรือมากกว่านี้ ที่มี
ลักษณะเป็ นรู หรื อบางคนผูกเฉพาะฝ้ ายเท่านั้ น
การส่ งตัวเข้าห้ องหอ
เมื่อเสร็ จพิธีบายสีที่ปะรํ าพิธี ก็จะเป็ นพิธีการส่ งตัวบ่าวสาวเข้าห้องหอที่บ้าน
เจ้าสาว เรียกว่า ฝ่ ายชายแต่งเข้าบ้านฝ่ ายหญิง ก่อนที่มีการส่งตัวนั้น พ่ อแม่ และคนแก่คนเฒ่าที่มี
ครอบครัวหรื อเป็ นผู ้ ที่มีประสบความสําเร็จในการแต่งงานเป็ นผู้จัดเตรี ยมห้องหอ ด้วยการมาปูที่นอน
สมัยก่อน ปูเสื่ อที่ฝ่ ายเจ้าสาวเป็ นคนทอและเย็บเอง จากนั้นผู ้ ที่มีครอบครัว เป็ นผู้หญิงสองคนจะลง
ไปนอนบนที่ นอน หรื อบนเสื่อเพื่ อเป็ นสิ ริมงคล พอถึงเวลาส่งตัวบ่าวสาวในวันแต่งงาน พราหมณ์
หรื ออาจารย์จะนําบ่าวสาวสวด นะโม 3 จบ เจ้าบ่าวเจ้าสาวพูดตาม ก่อนที่จะเข้าห้องหอบ่าวสาวก็จะ
กราบพ่อแม่ และพ่อแม่จะพรมนํ้ามนต์ และอวยพรให้ จากนั้ นจึงเดินเข้าห้องหอ ข้าง ๆ ที่นอนจะมี
ถาด ใส่ ข้าว กับข้าว (พาข้าว) และมีเหล้า 1 ขวด จากนั้นก็จะกราบพราหมณ์ พราหมณ์จะป้ อน
ข้าวป้ อนนํ้ า ซึ่ งพราหมณ์จะป้ อนข้าวเจ้าบ่าวก่ อน แล้วจึ งป้ อนเจ้าสาว อวยพร แล้วพรมนํ้ ามนต์ให้
เสร็จพิธีการส่ งตัว เถ้าแก่ พราหมณ์เป็ นคนทําพิธีส่ งตัวเจ้าบ่าวเจ้าสาว
การสมมาปู่ ย่ า
เมื่อเสร็จพิธีส่ งตัวที่บ้านเจ้าสาว ฝ่ ายเจ้าสาวก็จะนําเครื่ องสมมาไปบ้านเจ้าบ่าว
เครื่ องสมมาประกอบด้วย เสื่อ หมอนขิด ผ้าขาวม้า ผ้าถุงทอจากเส้นไหมซึ่ งสมัยก่อนจะทอเอง ซึ่ง
เครื่ องสมมานี้ จะจัดเตรี ยมให้ครบทั้งญาติ พี่น้องทางฝ่ ายพ่อและฝ่ ายแม่เจ้าบ่าว พอไปถึงบ้านเจ้าบ่าว
เจ้าสาวและญาติพี่น้อง ตรงบันไดบ้าน แม่เจ้าบ่าวจะใส่ นํ้าอุ่นในหม้อดิ นใส่ขมิ้น ข้างในหม้อดิ นจะ