Page 208 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

1. การสู่ ขวัญน้อยก่ อน จะเป็ นพิธี การก่อนเริ่ มสิ ่ งอื่นใดในพิธี การแต่งงาน โดยจะดู
ฤกษ์ยามดีว่าจะสู่ ขวัญน้อยเวลาใด การสู่ ขวัญน้อยนี้ จะสู่ ขวัญจะจัดที่ใดก็ได้เหมือนเช่ นเดี ยวกับการสู่
ขวัญน้อยแบบในอดีต โดยมีหมอสู่ขวัญหรื อพราหมณ์เป็ นผู ้ ทําพิธีสู ่ขวัญ
การแต่งกายของเจ้าบ่าวเจ้าสาวในพิธีสู ่ขวัญน้อย เจ้าบ่าวจะแต่งกายสุ ภาพตามสมัย
นิ ยมมีผ้าพาดบ่าถักด้วยด้ายสี ขาว เจ้าสาวจะใส่เสื้อตามสมัยนิ ยม โดยนุ่งผ้าถุงทอด้วยไหมมีผ้าพาดบ่า
ถักด้วยด้ายสี ขาวเช่นกันซึ่ งไม่แตกต่างจากรู ปแบบเดิ ม แต่จะมีบางรายที่ ไม่มีผ้าพาดบ่าซึ่ งก็แล้วแต่
ความสมัครใจของทั้ งเจ้าบ่าวและเจ้าสาวว่าจะใส่ แบบใด ซึ่ งต่างจากสมัยอดี ตซึ่ งการใส่ผ้าพาดบ่าจะ
ใส่ เพื่อคารวะเจ้าโคตรตามประเพณี
2. ขบวนแห่ขันหมาก พิธีการแต่งงานของชาวญ้อจะมีขบวนแห่ขันหมากพร้ อมเจ้าบ่าว
เพื่อไปกระทําพิธีสู ่ขวัญแต่งงานที่บ้านเจ้าสาว ขบวนแห่ขันหมากพร้ อมเจ้าบ่าวจะมีพิ ธีการที่เหมือน
และต่ างกับเมื่ออดีต ดังนี้
2.1 ในอดีตเจ้าบ่าวจะแต่งตัวนุ่ งผ้าเข็ญ คลุมเบี่ ยงด้วยผ้าแพรสี ขาว แต่ในปัจจุ บันจะ
เป็ นชุดตามสมัยนิ ยม
2.2 ยอดกล้วย ยอดอ้อย มัดรวมกับเทียน 1 คู่ ให้เจ้าบ่าวถือมาในขบวนแห่ส่ วนคู่
บ่ าว 1 คน (เพื่อนเจ้าบ่าว) แต่งตัวเรี ยบร้อยเคยกางร่ มให้เจ้าบ่าวขณะเดินแห่ ไปบ้านเจ้าสาว ในส่ วน
ของพิ ธีกรรมนี้ มีลักษณะเหมือนเดิมทุกประการกับในเมื่อสมัยอดีต
2.3 ในอดีตล่ามน้อยจะต้องทําการคัดข้อง (ข้องมัดใส่ เอว) ถือขวานผ่าฝื น ในข้องมี
ผักสดเพื่อนําไปนึ่ งให้เจ้าโคตรกินก่อนทําพิธีสู่ ขวัญแต่งงานและในปัจจุ บันก็ย ังคงเป็ นเช่ นนั้ นอยู่
2.4 ล่ามใหญ่ถือพาห่ อหมาก เดินนําหน้าเจ้าบ่าว ซึ่ งปั จจุบันก็ย ังคงเป็ นเช่นนั้ นอยู่
3. พิธีการแต่งงานที่บ้านเจ้าสาว
ในปัจจุบันย ังมีการล้างเท้าเขยก่ อนขึ้ นบ้าน โดยเลือกเด็กหญิงสาวพรมจารีย์หรื อ
หญิงปอดมาเป็ นผู ้ ล้างให้ซึ่ งต้องเตรี ยมอุปกรณ์ ต่าง ๆ ตามแบบเดิมอย่างเช่นในอดี ต ตามประเพณีเดิม
เจ้าบ่าวจะให้เงินหนึ่ งบาท ต่อจากนั้นหญิ งที่ล้างเท้าจะจูงมือเจ้าบ่าวขึ้ นบันไดบ้าน แต่ในปัจจุ บันได้มี
การเปลี่ ยนแปลงโดยมีการให้เงินในจํานวนที่ มากขึ้ น หลังจากที่นําเจ้าบ่าวขึ้นไปบนบ้านแล้วเจ้าสาวก็
จะเดิ นออกมานั ่งข้างเจ้าบ่าวด้านซ้ายมือที่ บริ เวณที่ตั้งพาขวัญ ซึ่ งเป็ นบริ เวณกระทําพิธีสู ่ขวัญบ่าวสาว
ซึ่ งต่างจากเมืออดีตที่ล่ ามน้อยจะเข้าไปในห้องเจ้าสาวจู งมือเจ้าสาวมานั่งคู่กับเจ้าบ่าวด้านซ้ายมือ
ต่ อจากนั้ นหมอสู่ ขวัญจะทําพิธีบายศรี สู่ ขวัญแต่งงานจนเสร็จพิธี หญิงปลอดคนที่จูงมือ
เจ้าบ่าวขึ้นบันไดบ้านจะหาพาข้าวรับเขยมาป้ อนเขยและทําการสอนเขยเหมื อนในอดีต
เสร็จจากพิธีการสอนเขยคู่บ่าวสาวจะสมมาญาติ สามีด้วยผ้าห่ม หมอน ที่นอน
ผ้าขาวม้า แล้วแต่ความเหมาะสมของญาติผู ้ใหญ่ ๆ จะรับและตอบแทนด้วยเงินจํานวนสมควร เมื่อ
สมมาเสร็จแล้วทางฝ่ ายชายจะแห่เจ้าสาวกลับบ้านของตน เมื่อถึ งบ้านของสามีแล้วจะต้องสมมาพ่อ