Page 169 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

เพื่อร่ วมพิธีตอนเช้า ตอนเข้าพิธีบายศรี สู ่ขวัญซึ่ งเป็ นพิธีที่ ศักดิ์ สิ ทธิ์ มาก และร่วมงานเลี้ ยงตอนเย็นซึ่ ง
สั ่งตัดจากร้าน หรื อเช่ าตามร้าน ส่ วนการกั้นประตู เงินประตู ทอง ซึ่ งคนที่กั้ นจะเป็ นญาติ พี่น้อง
ลู กหลานฝ่ ายเจ้าสาวประตูเงินประตูทองจะใช้เข็มขัดเงิน สร้อยคอทองคํากั้ น และจะไม่ยอมให้
เจ้าบ่าวเข้าบ้านได้จนกว่าจะมี ของแลกเปลี่ ยน ซึ่ งฝ่ ายเจ้าบ่าวก็จะเตรี ยมซองบรรจุเงินไว้ให้ คนกั้ น
ประตู
จากในอดีตมาจนถึงปั จจุบันพบว่ ามีการเปลี่ยนแปลงในเรื่ องต่าง ๆ คือ การแต่งกายของคู ่
บ่าวสาว โดยในอดี ตเจ้าบ่าวจะใส่ กางเกงขายาว หรือนุ ่ งโสร่ งไหม ใส่เสื้ อแขนยาวสี ขาว ผ้าไหมเป็ น
สไบเบี่ยง ส่วนเจ้าสาวใส่ เสื้ อแขนยาวสี ดํา ใส่ สร้ อยคอที่ทําจากเงินก้อน บางคนก็สวมก้องแขน
(กําไลข้อมือ) ที่ทําจากเงินก้อน ใส่ ผ้าซิ ่ นมัดหมี่ (ผ้าถุง) แต่ในปัจจุ บันเจ้าบ่าวจะใส่ สู ทสีขาว มี สไบ
เบี่ยง ส่ วนเจ้าสาวใส่ ชุ ดไทยหรือเป็ นชุดตามนิ ยม ตามยุคสมัย ซึ่ งบางคนที่มีฐานะก็จะผลัดเปลี่ ยน 2 –
3 ชุด การกั้ นประตูเงินประตูทอง ปั จจุบันคนที่ กั้ นจะเป็ นญาติพี่ น้องลูกหลานฝ่ ายเจ้าสาวประตูเงิน
ประตูทองจะใช้เข็มขัดเงิ น สร้อยคอทองคํากั้ น และจะไม่ยอมให้เจ้าบ่าวเข้าบ้านได้จนกว่าจะมีของ
แลกเปลี่ยนซึ่ งในอดีตไม่ปรากฏ
พิธีบายศรีสู่ ขวัญ
ในอดีต เมื่อเจ้าบ่าวเข้ามาในบ้านก็จะนั ่งติดกับพานบายศรี เถ้าแก่ ก็จะมอบสิ นสอดให้
ทางเจ้าสาว ผู ้ เฒ่าผู้แก่ญาติพี่ น้องฝ่ ายเจ้าสาวก็ประกาศบอกให้รับทราบทั ่ วกัน ฝ่ ายเจ้าสาวนั้ นญาติพี่
น้องจะเป็ นคนไปรับมาก็จะนั่งข้าง ๆ เจ้าบ่าว เถ้าแก่ฝ่ ายเจ้าบ่าวก็จะเรียกหาพ่ อแม่ ญาติฝ่ ายหญิงให้
มาแสดงตน เพื่อให้เจ้าบ่าวเจ้าสาวทําพิธีไหว้พ่อแม่ การไหว้นี้ จะใช้หมาก พลู คนละหนึ่ งคํามอบให้
พ่อแม่แล้วก้มลงกราบ จากนั้ นก็จะเป็ นพิธีบายสีสู่ ขวัญทั้ งเจ้าบ่าวเจ้าสาวและเพื่อนเจ้าบ่าวเพื่ อน
เจ้าสาวมานั่งล้อมพานบายสี ในพานบายสีนั้ นจะประกอบด้วยซวยที่ ทําจากใบกล้วย ข้าวต้มมัด 2 มัด
กล้วย 2 หวี ไข่ต้ม 2 ฟอง ด้ายสําหรับผูกข้อมือ ดอกรักขาว ผ้าขึ้ นผี (ผ้าขาว ผ้าผืนแพรวา) เงิน 1
ตําลึงเพื่ อนําไปซื้ อเกลือแจกฝ่ ายหญิง และมีพราหมณ์ หนึ่ งคนทําพิธีสู ดขวัญ เถ้าแก่ก็จะร้องบอกให้
ญาติ พี่น้องเจ้าบ่าวเจ้าสาวมาผูกแขนพราหมณ์ จะใช้ด้ายพร้อมกับเงิน 20 – 30 บาท เมื่ อพราหมณ์
ทําพิธีสู ดขวัญเสร็จแล้วพราหมณ์จะผูกข้อมือเจ้าบ่าวเจ้าสาว และปอกเปลือกไข่ ดูว่าสวยงามหรื อไม่
ถ้าไข่ สวยหมายความว่า จะอยู ่ กันยาวนาน จากนั้ นก็จะป้ อนข้าวกับไข่ให้เจ้าบ่าวเจ้าสาวกินพร้อมกับ
ให้ ดื่มนํ้ า พราหมณ์ จะสั ่งสอนว่า ยามไปไห่ ไปนา กะให้ กับบ้าน กับส่ อง ให้ติดไม้ติดมื อ ไปป่ าให้
มีฟื นอย่ ามาเดียวดาย ยามนอนหงายให้เหลียวเหมิ่งขึ่ นเทิ ่งฟ้ า ยามนอนคว ํ่าให้เหลี ยวเหมิ ่งตะลางให้
ทั ่ว คําสั่งสอนเหล่านี้ เป็ นเพียงส่ วนหนึ่ งที่ผู ้ วิจัยยกตัวอย่างมาเท่านั้ นจากนั้ นเถ้าแก่จะเรี ยกพ่อแม่
ญาติพี่ น้องว่า มาผูกเอาแขนเขยเด้อ พ่อแม่ญาติพี่ น้องก็มาผูกข้อมือเจ้าบ่าวเจ้าสาวเงิ นผูกแขนใส่