Page 99 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๕
การแสดงละครชาตรี
การแสดงละครชาตรี เป็ นการแสดงละครที่ เป็ นเรื่องเป็ นราวเก่าแก่ อย่างหนึ่งของไทย
เป็ นต้นแบบของละครนอกและละครใน นอกจากส่วนที่เป็นพิธีกรรม ในการแสดงละครชาตรีแล้ว
ส่ วนของการแสดงละคร มีรายละเอียด ดังนี้
รูปแบบการแสดงละครชาตรีในจังหวัดอ่างทอง
๑. ขั ้ นตอนการแสดงละครชาตรี
การแสดงละครชาตรีจะเริ่มขึ้ นด้วย ปี่พาทย์ บรรเลงเพลงวา ซึ่งเป็นเพลงหน้ าพาทย์ที่ใช้
บรรเลงก่ อนการแสดง โขน ละคร เรียกว่า “วาลงโรง” ผู้ แสดงคนแรกจะรําออกมานั ่ งเตียง หน้าฉาก
เป็ นการเริ่มการแสดงละคร
การแสดงละครชาตรีเพื่อแก้บนนั้ น มีขั ้ นตอนการแสดง ๓ ขั ้ นตอน คือ การเปิ ดเรื่อง
การดําเนินเรื่อง และการปิดเรื่อง โดยมีรายละเอียด ดังนี้
๑.๑ การเปิ ดเรื่ อง
การเปิดเรื่อง คือ การเริ่มแสดงละคร ผู ้ แสดงที ่ ออกมาเปิ ดเรื่อง มักเป็ นตัวสําคัญ หรือ
ตัวที่ สามารถโยงเรื่องที่แสดงไปหาตะละครอีกตัวหนึ ่ง ผู้แสดงที่เป็ นตัวเปิ ดเรื่อง ส่วนใหญ่ใช้ตัวพระ
ที่มีบทกษัตริย์ ถ้าเป็นตัวอื่น ต้องเป็นผู้ที่ มีความสามารถเปิ ดเรื่องได้
วิธีการเปิดเรื่อง ใช้ผู ้ แสดงตัวแรก เป็ นผู้บอกกล่าวเรื่องราว เริ่มบทตั ้ งแต่การแนะนํา
ตัวเองว่าเป็นใคร มาจากไหน และต้องทําอะไรต่อไป โดยใช้บทร้อง แล้วจึงเจรจา เพื่อเน้นความและ
ขยายความในเนื้อร้องอีกคร ั ้ งหนึ่ง
ตัวอย่างการเปิดเรื่อง ที่ใช้ตัวพระที่ เป็ นกษัตริย์เปิ ดเรื่อง จากการแสดงเรื่องวงษ์ สวรรค์
จันทวาท กล่าวถึง พระตรีสุริยา ออกมาเปิ ดเรื่อง ดังนี ้
ร้องเพลงขอมทรงเครื่อง
เมื่อนั้ น องค์พระตรีสุริยาศรีใส
ชันษาหกขวบเจริญวัย สถิตย์ในพารามาช้านาน
เจรจา
“หนูชื่อว่าตรีสุ ริยา หนูอยู่ กับแม่ ชื่อว่าแม่รสสุคนธ์ หนู เกิดมาไม่เหมือนคนอื่น ๆ เขา
คนอื่นเขามีพ่อเป็นผู้ชายกัน แต่พ่อหนูนั ้ นเป็นผู้หญิง แล้วก็ยังเป็ นยายด้วย ยายบอกหนูว่า ยายนั ้ น
เป็ นทั ้ งพ่อและยาย เมื่อก่อนหนูก็ไม่สงสัย มาตอนนี้หนู โตขึ้ นทุ กวันแล้ว คนอื่นเขามีพ่อเป็นผู้ชาย
แต่หนู มีพ่อเป็นผู้หญิง หนูไม่เชื่ออีกแล้ว วันนี้หนูจะไปถามแม่ให้รู ้ให้ได้เลย ว่าใครเป็นพ่อหนู ”