Page 97 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘๖
ภาพที่ ๑๓ แสดงพิธีครอบครูละครชาตรี
พิธีครอบครู พิธีกร นํ าศีรษะพระฤาษี (พระภรตฤๅษี) มาใส่บนศีรษะ สมมติว่าเป็นองค์
พระฤๅษี รํ าเข้ามานั ่ งเตียง ลูกศิษย์นําขันกํานล อันมีดอกไม้ ธูป เทียน ผ้าเช็ดหน้าสีขาว เงินกํานล
ครู ตั้ งแต่ ๖ บาท ๑๒ บาท ๒๔ บาท ผู้ ทําหน้าที่พิธีกรในพิธี รําเข้ามาสมมติว่าพระฤๅษีมานั ่ งเตียง
ศีรษะครูที่ ใช้ครอบในพิธีไหว้ครูทางนาฏศิลป์ ประกอบด้วย พระฤๅษี (ครูทั ่ วไป) พระพิราพ (ครูโขน)
เทริด มโนรา (ครู ละคร)
การครอบครูของละครชาตรี ในจังหวัดอ่างทอง มักเป็นการครอบตามความเชื่อ เพื่อ
เป็ นศิริมงคลมากกว่ าเพื่ อการเริ่มต้นการเรียนละคร หรือต่อท่ารําหน้าพาทย์ชั ้ นสูง ปกติการแสดง
ละครมักไม่รําเพลงหน้ าพาทย์ชั ้ นสูง พิธีกรในพิธีไหว้ครูใช้ศีรษะพรตฤๅษี ทําพิธีครอบ ผู้ ร่ วมในพิธี
จะร ับการครอบทุกคน และทําทุกคร ั ้ งที่มีการไหว้ครูประจําปี
๒. พิ ธีกรรมการขอขมา
การขอขมา สําหร ับการแสดงละครชาตรี ลิเก โขน หรือศิลปะการแสดงอื่น ๆ มีการนับพี่
นับน้ อง ผู้ ที่เป็นผู ้ ใหญ่ ที่ สุ ดในครธงจะทําหน้าที่ไหว้ครู ตั ้ งกํานล การขอขมานับเป็นพิธีกรรมหนึ่งที่
ยังถือปฏิบัติ เพราะในการแสดงต้องมีบางบทบาทที่ ผู ้ น้อยในบทแสดงนั ้ น ๆ ต้องแสดงกิริยา เช่น
ตี หรือแสดงอาการที่ไม่ดีต่อผู ้ อาวุโสกว่า จึงมีการขอขมากันก่อนการแสดง นับว่าเป็นการผสมผสาน
เรื่องของมารยาทไทย ที่แสดงความอ่อนน้อมถ่อมตนด้วย กาญจนา สุขสม (๒๕๕๑ : สัมภาษณ์)
กล่าวถึง การขอขมาว่า ในอดีตเมื่อผู้อาวุโสน้อย มาขอขมา ผู้อาวุโสจะให้ศีลให้พร ให้การแสดง
ประสบความสําเร็จ ทั ้ งผู ้ ขอขมาและผู ้ ร ับการขอขมาจะประนมมือไหว้ตามวัฒนธรรมที่ ดีงามของไทย
๓. ความเชื่ออื่น ๆ
๓.๑ การขึงฉาก ละครชาตรีในจังหวัดอ่างทอง มีความเชื่อว่า การขึงฉากในการแสดง
ต้องขึงฉากให้ตึง ถ้าขึงฉากหย่อน งานจะน้อยตกท้องช้างเหมือนฉากด้วย