Page 43 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๓
ประวัติ ความเป็ นมาของละครชาตรีในจังหวัดอ่ างทอง
ลักษณะทั ่ วไปของจังหวัดอ่ างทอง
๑. ประวัติ ความเป็ นมา
อ่างทองในอดีตนั ้ น นับว่ามีคนอาศัยอยู่มานานหลายร้อยปี เพราะท้องที ่ ของอ่ างทอง
เป็ นที่ราบลุ่ม ลักษณะคล้ ายอ่าง ไม่มีภูเขา ป ่าไม้ และแร่ ธาตุ มีแม่นํ้ าไหลผ่าน ๒ สาย คือ แม่นํ้า
เจ้าพระยาและแม่นํ้าน้ อย ที่มาของชื่อเมือง “อ่างทอง” นั ้ น สันนิษฐานได้เป็น ๓ นั ย คือ
นัยแรกเชื่อว่า คําว่ า “อ่างทอง” น่าจะมาจากลักษณะทางกายภาพของพั ้ นที่นี้ คือเป็นที่
ราบลุ่มเป็ นแอ่งคล้ายอ่าง ซึ่งเต็มไปด้วยทุ่งนาที่ออกรวงเหลืองอร่ามเหมือนทอง จึงเป็นที่มาของชื่อ
จังหวัดอ่างทอง และดวงตราของจังหวัด เป็ นรูปรวงข้าวสีทองอยู่ในอ่างนํ้า ซึ่งมีความหมายถึงความ
อุ ดมสมบูรณ์ด้วยพืชพันธุ์ธัญญาหารและเป็ นอู่ข้าวอู่นํ้า
นัยที่สอง เชื่อว่าอ่างทอง น่ าจะมาจากชื่อของหมู่บ้านเดิมที่ เรียกว่า “บางคําทอง” ตาม
คําสันนิษฐานของ พระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์) สมุหเทศาภิบาลมณฑลอยุธยา เมื่อ
คร ั ้ งที่กราบทูล พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู ่หัว ในคราวเสด็จประพาสลําแม่นํ้ าน้อย และ
ลํ าแม่นํ้าใหญ่ใน พ.ศ. ๒๔๕๙ ว่า ชื่อของเมืองอ่างทองมาจากชื่อ บางคําทอง ซึ่ งแต่ งตั ้ งคร ั้ งกรุงเก่า
ว่าด้วยตามเสด็จพระราชดําเนิ นเมืองนครสวรรค์ ของสมเด็จพระนารายณ์ มหาราชจากกรุงเก่า “ลุถึง
บางนํ ้าชื่อ คํ าทอง” แต่บางกระแสว่าเพี้ยนมาจาก ชื่อของลําคลองในย่านนั้ น ที่เคยมีชื่อว่า “ปากนํ้า
ประคํ าทอง” ซึ่งเป็นทางแยกแม่นํ้ าหลังศาลากลางจังหวัด
นัยที่สาม เชื่อว่าชื่ออ่างทองน่ าจะมาจากชื่อ บ้านอ่างทอง ซึ่งสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดํารงราชานุ ภาพ ทรงกล่าวไว้ในหนังสือ ชุมนุมพระนิ พนธ์เรื่องสร้างเมืองไว้ตอนหนึ่งว่า
“เมืองอ่างทอง ดูเหมือนจะตั ้ งเมื่ อคร ั ้ งสมเด็จพระนเรศวร เดิมชื่อเมืองว่ า วิเศษชัยชาญ ตั ้ งอยู่ริม
แม่นํ้ าน้อย ที่ ลงมาจากนครสวรรค์ อยู่ มาแม่นํ้ าน้อยตื้นเขิน ฤดูแล้งใช้เรือไม่สะดวก ย้ายเมืองออกมา
ตั ้ งริมแม่ นํ้ าเจ้าพระยาที ่ บ้านอ่างทอง จึงเปลี่ยนชื่อเป็ นเมืองอ่างทอง”
ชื่อจังหวัดอ่างทอง จะได้มาตามนัยใดก็ตามชื่ออ่างทองนี ้ ได้ปรากฎในประวัติศาสตร์ไทย
มีความเจริญรุ่งเรืองมาแล้ว หลายยุค หลายสมัย ดังนี้
พื้นที่ ตั ้ งจังหวัดอ่างทองในสมัยทวารวดี ได้มีผู้คนเข้ามาตั้ งถิ่นฐานเป็นเมืองแล้ว แต่เป็ น
เมืองเล็ก ๆ หลักฐานที่ยังเหลืออยู่ในป ัจจุบันคือ คูเมือง ที่บ้านคูเมือง ตําบลห้วยไผ่ อําเภอแสวงหา
สันนิษฐานว่า เป็นเมืองโบราณสมัยทวารวดี
สมัยสุโขทัยมีผู้เข้ามาตั ้ งถิ่นฐานอยู่อาศัยเช่นกัน และได้ร ับอิทธิพลจากสุ โขทัยด้วย สังเกต
ได้จาก ลักษณะของพระพุทธรูปสําคัญในท้องถิ่นที่อ่างทอง ที่มีลักษณะเป็นแบบสุโขทัย เช่น
พระพุ ทธไสยาสน์วัดขุ นอินทประมูล และพระพุทธไสยาสน์วัดป ่าโมกวรวิหาร เป็ นต้น