Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕
ตัวยืนเครื่อง หมายถึง ผู้แสดงละครเป็นตัวพระ แต่ งกายด้วยเครื่องละครรํา ในอดีต
โรงหนึ่ ง ๆ จะมีเพียงตัวเดียว จึงเรียกว่ า “ตัวยืนเครื่อง” การแต่ งกายยืนเครื่อง เป็นการแต่ งกายของ
ละครรําไทย คือ ละครชาตรี ละครนอก ละครใน ส่วนประกอบของเครื่องแต่ งกาย ที่เรียกว่า
“ยืนเครื่อง” จะเลียนแบบเครื่องทรงของพระมหากษัตริย์ การแต่งยืนเครื่ องจะแยกออกเป็ นยืนเครื่อง
พระ และการแต่งยืนเครื่องนาง
เพลงร้อง หมายถึง เพลงไทยประเภทเพลง ๒ ชั ้ น และเพลงไทยประเภทชั ้ นเดียว
ที่ผู้ แสดงละครชาตรีนํามาใช้ร้อง เพื่อดําเนินเรื่องตามบทละครแต่ ละเรื่อง
เพลงหน้ าพาทย์ หมายถึง เพลงที่ใช้ประกอบกิริยาอาการ ของผู้แสดงละครชาตรี ใน
ลักษณะต่าง ๆ เช่ น ร้องไห้ กิน ดีใจ การเดินทางไปในระยะทางใกล้ หรือไกล เป็นต้น ทั้ งนี้ยัง
หมายรวมถึง เพลงประกอบในพิธีไหว้ ครูละครชาตรี ที่ใช้แสดงประกอบกิริยาอาการเสด็จมาของครู
และประกอบพิธีกิริยาอาการต่าง ๆ เมื่อครูเสด็จมาถึงพิธี เช่น นั ่ งกิน เซ่ นเหล้า เป็ นต้น
ร้องเชิญครู หมายถึง ร้องเชิญครู เป็ นการร้องเพื่อแสดงความเคารพครู และอันเชิญ
ครูมาคุ้มครองในระหว่างการแสดง
ร้องเชิญสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ หมายถึง การร้องเชิญครู เชิญเทพผู้ศักดิ ์ สิทธิ ์ หรือเชิญพระ
ผู้ศักดิ ์ สิทธิ ์ ให้มาร ับเครื่องสังเวย และชมการแสดงละคร ตามที่เจ้าภาพได้บนไว้
รําซัดเบิกโรง หมายถึง การรําเบิกโรง โดยนายโรง ถือได้ว่าเป็ นการรําเพื่อป้ องกัน ขจัด
ป ัดเป ่า เสนียดจัญไร ในบริเวณพื้นที่เวทีการแสดง
รําถวายมือ หมายถึง การรําเพื่อบูชาสิ่งศักดิ ์ เพลงที่ใช้ในการรํา ใช้เพลงช้าและเพลงเร็ว
เมื่อรําจบเพลงช้าและเพลงเร็ว ๑ คร ั ้ ง เรียกว่ารําจบ ๑ ยก ผู้รําแต่งกายยืนเครื่องพระ นาง อย่ างละ
เท่า ๆ กัน ตั ้ งแต่ ๒ คู่ ๓ คู่ ๔ คู่ หรือบางคร ั้ งรํา ๙ คน ซึ่งเรียกว่า ชุดใหญ่ ทั ้ งนี้ แล้วแต่เจ้าภาพ
ต้องการ
ละครชาตรี หมายถึง การแสดงละครในแบบชาตรี หรือการแสดงละคร ที่ยึดแนวชาตรี
อยู่บ้าง คือ มีการร้องประกาศหน้ าบท รําถวายมือ ร้องเชิญครู ดําเนินเรื่องด้วยการร้องร่ายชาตรี
โดยใช้ปี่ พาทย์ชาตรีบรรเลงประกอบ
ศาลเพียงตา หมายถึง สิ่งปลูกสร้างขึ้นเป็นที่ประทับ และวางเครื่องสังเวยสําหร ับเทพเจ้า
หรือสิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์
ประโยชน์ ที่ คาดว่าจะได้ ร ับ
๑. ข้อมูลและข้อเท็จจริงต่างๆ เกี่ ยวกับวัฒนธรรมละครชาตรี ในป ัจจุบัน ซึ่งเป็นทร ัพย์สิน
ทางวัฒนธรรมของภูมิป ัญญาไทยที่ ได้พัฒนา สั ่ งสม สืบทอดมาหลายชั ่ วอายุคน จะเป็นแนวคิดใหม่
สํ าหร ับหน่ วยงานที่เกี่ยวข้องกับด้านศิลปวัฒนธรรม ได้นํ าไปใช้ในการพัฒนา ส่งเสริม และเผยแพร่
ศิลปะการแสดงละครชาตรีให้แพร่หลาย