Page 125 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๑๔
๔.๑ วงปี่ พาทย์ชาตรี เป็ นวงปี่พาทย์ที่มีอายุเก่าแก่ สันนิษฐานว่าเกิดขึ้นทางตอนใต้
ของประเทศไทย แถบเมืองนครศรีอธรรมราช แล้วจึงแพร่หลายขึ ้ นสู่ตอนเหนือ ในระยะต่อมา
ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ดังนี้
๔.๑.๑ ปี่ นอก บรรเลงเป็นหลักสําคัญในการดํ าเนินทํานองเพลง เป็ นปี่ไทยชนิด
หนึ่ งมีขนาดเล็ก ยาวประมาณ ๓๐ เซ็นติเมตร กว้างประมาณ ๓.๕ เซ็นติเมตร ตัวเลาปี่ใช้ไม้จริง
(เนื้ อแข็ง) กลึงสวยงาม ตรงกลางป ่ อง ทําเป็ นข้อ ๆ มีลิ้นอยู่ภายนอก ลิ้นปี่ ประกอบด้วย
ท่ อทองเหลืองเล็ก บาง และใบตาลที่ตัดเจียนให้ได้ขนาดพอเหมาะ ผู กติดตรงปลายท่อทองเหลือง
ที่เรียกว่ า กําพวด
๔.๑.๒ โทนชาตรี ใช้ตีจังหวะ ควบคุมการเปลี่ยนจังหวะ เสริมลีลาท่าทาง ใช้ตี
ประกอบกับกลองชาตรี มีจํานวน ๒ ลูก ตัวโทนทําด้วยไม้ ขึงหน้าด้วยหนังด้านเดียว มีสายโยง
เร่งเสียง เส้นผ่าศูนย์กลางหน้ากลองประมาณ ๑๗ เซ็นติเมตร ตัวโทนยาวประมาณ ๓๔ เซ็นติเมตร
๔.๑.๓ กลองชาตรี หรือกลองตุ๊ ก ใช้ตีให้จังหวะและเปลี่ยนจังหวะ จากท่ารําหนึ่ง
ไปยังท่ารําหนึ่ง มีรู ปร่างเช่นเดียวกับกลองทัด แต่ มีขนาดเล็กกว่า มีเสียงสูง ๑ ลูก เสียงตํ ่า ๑ ลูก
หน้ ากลองเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒๐ เซ็นติเมตร ยาวประมาณ ๒๔ เซ็นติเมตร ขึงหน้าด้วยหนังทั ้ งสอง
ด้าน แล้วตรึงด้วยด้วยหมุด ตัวกลองใช้ไม้ตี (ทําจากไม้ไผ่ตัน ขนาดเหมาะมือ ๒ อัน ความยาว
๒๕-๓๐ เซ็นติเมตร
๔.๑.๔ ฉิ่ ง เป็นเครื่องประกอบจังหวะ เสียงเล็กแหลม ทําด้วยโลหะ หล่อหนา
คล้ายหมวกใบเล็ก เจาะรูตรงกลางร้อยเชือกผูกเป็นปมไว้ด้านใน ตีกระทบกันแล้วดังกังวาน ฉิ่งใหญ่
มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ ๖ เซ็นติเมตร ตีเป็ นเสียง ฉิ่ง ฉับ ช้าเร็วตามจังหวะเพลง
๔.๑.๕ กร ับคู่ เป็ นเครื่องประกอบจังหวะ ทําด้วยไม้ไผ่ยาวประมาณ ๑๖ นิ้ ว
หน้ ากว้างประมาณ ๒ นิ้ว เป็ นเครื่องประกอบจังหวะเฉพาะของละครชาตรี ในอดีตคนดูละครชาตรี
เรียกชื่อละครชนิดนี้ตามเสียงกร ับที่ ตีจนมีฉายาว่า ละครฉับแกระ
ป ัจจุบัน วงดนตรีบรรเลงประกอบการแสดงละครชาตรีเปลี่ยนแปลงไป โดยยึดตาม
แบบละครนอก วงปี่พาทย์ชาตรีจึงหมดบทบาทไป
๔.๒ วงปี่ พาทย์ไม้แข็ง ซึ่งในการบรรเลงประกอบการแสดงละครชาตรี ในจังหวัด
อ่ างทอง ส่วนใหญ่เป็ นปี่ พาทย์เครื่องห้า ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ดังนี้
๔.๒.๑ ปี่ ใน ทําหน้าที่ดําเนินทํานอง ตัวปี่ ทําด้วยไม้ กลึงสวยงาม มีขนาดใหญ่
กว่าปี่นอก ยาวประมาณ ๔๐-๔๒ เซ็นติเมตร กว้างประมาณ ๔.๕ เซ็นติเมตร ภายนอก ลิ้นปี่
ประกอบด้วย ท่อทองเหลืองเล็ก บาง และใบตาลที่จะต้องตัดเจียนให้ได้ขนาดพอเหมาะ ผูกติดตรง
ปลายท่อทองเหลือง ที่เรียกว่า กําพวด
๔.๒.๒ ระนาดเอก ทําหน้าที่บรรเลงดําเนินทํานอง ผืนระนาดทําจากไม้เนื้อแข็ง
เช่น ไม้ชิงชัน ไม้พยุ ง จํานวน ๒๒ ลูก ลูกต้นยาวประมาณ ๓๙ เซ็นติเมตร กว้างประมาณ ๕
เซ็นติเมตร หนา ๑.๕ เซ็นติเมตร ลูกต่ อไปลดหลั ่ นกันจนถึงลูกที่ ๒๒ ที่เรียกว่าลูกยอด ยาว