Page 57 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

44
2.1 ประเภทของดนตรีไทยในอดีต
ดนตรี ไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุ บันสามารถแบ่งได้เป็ น 3 ประเภท คือ
1. วงปี่ พาทย์ วงปี่ พาทย์เป็ นรู ปแบบของการประสมวงดนตรี ของเครื่ องดนตรี ในกลุ่ม
เครื่ องเป่ า อันได้แก่ ปี่ และเครื่ องดนตรี ในกลุ่มเครื่ องตี ได้แก่ ระนาด และฆ้อง เป็ นต้น ในการ
บรรเลงปี่ จะทําหน้าที่เป็ นประธานของวง ส่ วนฆ้องวงใหญ่ทําหน้าที่บรรเลงทํานองหลักของเพลง
ในขณะที่ เครื่ องทําทํานองอื่ นๆ จะทําหน้ าที่ แปรทํานองลูกฆ้ องให้เป็ นทางเฉพาะตามความ
เหมาะสมกับเครื่ องดนตรี โดยมี เครื่ องทําจังหวะ เช่ น กลอง ฉิ่ ง ฉาบ กรับ โหม่ ง ร่ วมบรรเลง
ประกอบ
วงปี่ พาทย์นั้ นมีความผูกพันกับวิถี ชาวไทยเป็ นอย่างมาก เรี ยกได้ว่าเกือบจะทุ กขั้ นตอนของ
ชี วิต ตั้ งแต่โกนจุก ทําบุญในเทศกาลต่างๆ บวชนาค พิธี ศพ ไปจนถึงบรรเลงประกอบการแสดง
ต่ างๆ วงปี่ พาทย์ที่ นิ ยมบรรเลงอยู่ในปัจจุบันมี 6 รูปแบบ คื อ วงปี่ พาทย์ชาตรี วงปี่ พาทย์ไม้แข็ง
วงปี่ พาทย์ไม้นวม วงปี พาทย์นางหงส์ วงปี่ พาทย์ดึ กดําบรรพ์ และวงปี่ พาทย์มอญ
วงปี่ พาทย์ ชาตรี การประสมวงชนิดนี้ เริ่ มปรากฏหลักฐานตั้ งแต่สมัยสุ โขทัย เรียกกันอีกชื่อ
หนึ่ งว่า ปี่ พาทย์เครื่องห้ าชนิดเบา ทั้ งนี้ เนื่องมาจากการพิจารณาขนาดและนํ้ าหนักของเครื่ องดนตรี
นิ ยมใช้บรรเลงประกอบละครชาตรี ประกอบด้วยเครื่องดนตรี ดังต่อไปนี้ ปี่ นอก 1 เลา โทน 1 คู่
กลองชาตรี 1 ใบ ฆ้องคู่ 1 ชุด ฉิ่ ง 1 คู่
วงปี่ พาทย์ ไม้ แข็ง วงปี่ พาทย์ไม้แข็ง เป็ นวงดนตรี ที่ได้รับความนิ ยมมากที่สุ ด และจัดได้ว่า
เป็ นวงดนตรี ที่มีมาตรฐานดีที่สุ ด ที่ เรี ยกว่าปี่ พาทย์ไม้แข็งนั้ นเป็ นการเรี ยกตามลักษณะของไม้ตี ที่ใช้
ในการบรรเลง ทั้ งนี้ สามารถแบ่ งวงปี่ พาทย์ไม้แข็งได้ตามขนาดของความเล็ก-ใหญ่ ได้เป็ น 3 ขนาด
คือ วงปี่ พาทย์ไม้แข็งเครื่ องห้า ประกอบด้วยเครื่ องดนตรี ปี่ ใน 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่
1 วง ตะโพน 1 ใบ กลองทัด 1 คู่ และฉิ ่ ง 1 คู่ วงปี่ พาทย์ไม้แข็งเครื่ องคู่ ประกอบด้วยเครื่ องดนตรี
ปี่ ใน 1 เลา ปี่ นอก 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง
ตะโพน 1 ใบ กลองทัด 1 คู่ ฉิ ่ ง 1 คู่ ฉาบ กรั บ โหม่ง ตามความเหมาะสม และวงปี่ พาทย์ไม้แข็ง
เครื่ องใหญ่ ประกอบด้วยเครื่ องดนตรี ดังนี้ ปี่ ใน 1 เลา ปี่ นอก 1 เลา ระนาดเอก 1 ราง ระนาดทุ้ม
1 ราง ระนาดเอกเหล็ก 1 ราง ระนาดทุ้มเหล็ก 1 ราง ฆ้องวงใหญ่ 1 วง ฆ้องวงเล็ก 1 วง ตะโพน 1
ใบ กลองทัด 1 คู่ ฉิ ่ ง 1 คู่ ฉับ กรั บ โหม่ง ตามความเหมาะสม
วงปี่ พาทย์ ไม้นวม วงปี่ พาทย์ไม้นวม เกิ ดขึ้ นเพราะความต้องการมิให้ มีเสี ยงดังจนเกินไป มี
ความนุ่ มนวลมากยิ ่ งขึ้ น วงปี่ พาทย์ไม้นวมมี อยู่ 3 ขนาด คื อ วงปี่ พาทย์ไม้นวมเครื่ องห้ า
ประกอบด้วย ขลุ ่ยเพียงออ ซออู ้ ระนาดเอก ฆ้องวงใหญ่ ตะโพน กลองทัด ฉิ่ ง วงปี่ พาทย์ไม้
นวมเครื่ องคู่ เครื่ องดนตรี เหมื อนวงปี่ พาทย์ไม้นวมเครื่ องห้า เพียงแต่เพิ ่ ม ระนาดทุ้ ม ฆ้องวงเล็ก