Page 11 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทนํา
ความเป็ นมา / ความสําคัญของปัญหา
ย่านบางโคล่ ตั้งอยู่ในเขตบางคอแหลม ซึ่ งผู้ ริ มฝั่ งซ้ายของแม่นํ้ าเจ้าพระยาบริ เวณส่วนโค้ง
แหลมของลํานํ้ า ย่านแห่งนี้ เป็ นแหล่งที่อยู่อาศัยของผู้คนมาช้านาน กิจกรรมที่สร้ างการรวมตัวของ
ผู ้ คนในบริ เวณนี้ ในอดี ตคือ ดนตรี ไทย ผู้คนที่เล่ นดนตรี ไทยมี 2 กลุ ่มด้วยกันคือ กลุ ่มที่เกิ ดจาก
การรวมตัวของชาวบ้าน โดยชาวบ้านที่มีความรู้ ทางดนตรี ได้รวมตัวกันเองและไปเล่ นในงาน
ประเพณี พิธี กรรมต่างๆ และความบันเทิง ซึ่ งมีวัดเป็ นศูนย์กลาง กลุ่มนั กดนตรี บางกลุ่มก็ จะ
ขึ้นอยู ่กับวัด บางกลุ่มก็ไม่ได้สังกัดอยู ่กับวัดแต่จะรับจ้างทั ่วไปแล้วแต่จะมี ใครเป็ นผู ้ ว่าจ้าง ปัจจุ บัน
นักดนตรี กลุ ่มนี้ ได้เลิกอาชี พการเล่นดนตรี ไปเกือบหมดแล้ว
นักดนตรี อี กกลุ่มหนึ่ ง คื อ กลุ่ มวังบางคอแหลม นักดนตรี กลุ่ มนี้ ย ังคงสื บทอดวัฒนธรรม
และถ่ ายทอดความรู้ทางด้านดนตรี ไทยสู่ ลู กหลานในชุมชนและละแวกใกล้เคียงอยู ่ กําเนิดของ
ดนตรี กลุ่มนี้ เกิ ดขึ้ นเมื่อกรมหลวงลพบุ รี ราเมศวร์ สร้ างวังบางคอแหลมที่ บริ เวณถนนตกริ มฝั่ง
แม่นํ้ าเจ้าพระยา เพื่ อใช้เป็ นที่ทรงพระสําราญตากอากาศและพักผ่อนใจกับเสี ยงดนตรี ปี่ พาทย์ เมื่ อ
ประมาณ 5 ปี ก่ อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 กรมหลวงลพบุ รีได้ทรงอุ ปถัมภ์
นักดนตรี ที่ มีฝี มือไว้ ประจําวังโดยส่ วนหนึ่ งมาจากวังบู รพา และอีกส่ วนหนึ่ งมาจากจังหวัด
พระนครศรี อยุ ธยาที่พระองค์ไปเสาะหามาเอง นอกจากนี้ มีหลวงประดิ ษฐ์ไพเราะ (ศร ศิ ลป
บรรเลง) เป็ นผู้ มาฝึ กสอนนั กดนตรีที่ วังบางคอแหลมด้วย และย ังได้แต่งเพลงขึ้นที่วังแห่ งนี้ ไว้ 2
เพลงคือ เพลงเชิดจี นทางบางคอแหลมและเพลงแขกลพบุรีทางบางคอแหลม
การเผยแพร่ ความรู ้จากวังบางคอแหลมสู่ นักดนตรี ชาวบ้านในชุมชนเกิ ดขึ้นเมื่ อ นักดนตรี
กลุ่มหนึ่ งในวังบางคอแหลมได้แอบชวนกันออกจากวังไปรั บงานนอกบริ เวณแถบวังนั้ นเสมอๆ นัก
ดนตรี ชาวบ้านจึ งมีโอกาสได้ เรี ยนรู ้ การเล่นดนตรี ของวังบางคอแหลมแบบครู พักลักจํา ต่อมา
ภายหลังที่วังบางคอแหลมปิ ดลงในปี พ.ศ. 2475 นักดนตรี จึงพากันแยกย ้ายออกไปจากวัง กลับไป
ย ังสํ านักดนตรี และถิ ่นฐานเดิมของตน แต่อย่างไรก็ ตามความรู้ ทางดนตรีของสายวังบางคอแหลมที่
ถ่ายทอดสู่ ชุมชนย ังคงอยู่และย ังคงถ่ายทอดสู่คนรุ่ นต่างๆ ปัจจุ บันวัดบางโคล่ได้เป็ นศูนย์กลางการ
ถ่ายทอดดนตรี ของสายวังบางคอแหลม
วัตถุประสงค์
1. เพื่อศึ กษามรดกทางวัฒนธรรมดนตรี ไทยของย่านบางโคล่ทั้ งการเกิดและความสื บเนื่ อง
2. ศึกษาปั ญหาและอุปสรรคต่อการอนุ รักษ์ดนตรีไทยของย่านบางโคล่จากอดีตถึงปัจจุบัน